خشایارشا و پشتیبانی از کالای میهنی!

آن‌چه پیش روست، یادداشتی کوتاه بقلم جناب آقای سجاد هجری، پژوهشگر پژوهشکده‌ی سیاست‌پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت، درباره‌ی یکی از خلقیات و سیاست‌های خشایارشا در مصرف تولیدات وطنی‌ست.

خشایارشا و تولید وطنی!

سجاد هجری

امشب، در طهوری، کتاب‌فروشی طهوری، کتابی را می‌جستم که دو هفته پیش اتفاقی، همان‌جا دیده بودم! نه نامش را بیاد داشتم و نه نگارنده‌اش! فقط نکته‌ی پشت‌جلدش در ذهنم بود. گشتم و نیافم! بدکان‌دار جوان طهوری توضیحات پشت جلد را گفتم؛ ولی طبیعی بود که نتواند یاریم کند و البته، مرا انگیزاند که هست و بار دیگر بگرد. من هم‌چنان در حال گشتن بودم که کتاب سبزرنگ «ایرانیات در کتاب بزم فرزانگان» نظرم را جلب کرد. هم برایم آشنا بود و هم بیگانه! کتابی که می‌خواستم، بالأخره، یافتم و آن دکان‌دار جوان گفت: «آن‌که جوینده‌ست، یابنده بود» و مرا سفارش کرد که اگر کتابی را پسندیدی، یادداشت کن! آن و این را خریدم و سوار اتوبوس میدان سپاه/عشرت‌آباد شدم! در راه، ایرانیات را برگ می‌زدم که چشمم بماجرایی افتاد و دهنم باز ماند؛ زیرا درباره‌ی امروز ماست! این حکایت نیز برایم آشنا بود؛ ولی بیاد نداشتم که آن را کجا دیدم! «بزم فرزانگان» (-ِ ۲۹گانه!)، نام کتابی‌ست که «آثنایس» یونانی- مصری، در سده‌ی دوم نصرانی بمانند «ضیافت» افلاطون و گزنفون؛ ولی نَدَر «عشق» نگاشته است! «جلال خالقی مطلق» آن را بفارسی درآورده و «کانون فردوسی» آن را بچاپ رسانده! آن‌چه شگفتی مرا بهم‌راه داشت، این بندست: «۶۶- دینُن در پرسیکا می‌نویسد: «هر میوه‌ای که در قلمرو شاه بزرگ بدست میاید، نوبر آن روی میز پادشاه دیده می‌شود. خشایارشا معتقد بود که شاهان ایران هیچ خوردنی و نوشیدنی غیرایرانی را نباید بخورند و این دستور او پس از او نیز عملاً گونه‌ای قانون شده بود. یکبار که یکی از خواجگان برای پس‌خوراک (دسر) پادشاه در خوان او انجیرِ خشکِ آتیکا را گذاشته بود پادشاه از او پرسید که آن انجیر از کجا آمده است، و چون شنید میوه آتن است، ورود آن را به بازار قدغن کرد تا خود او امکان کشت آن را در خود کشور پیدا کند. می‌گویند که آن خواجه از قصد آن کار کرده بود تا برنامه لشکرکشی به آتن را به یاد پادشاه بیاورد» (چهاردهم ۶۷، ص ۴۳۲)» که آدمی را بیاد مضامین و شعارهای امروزین «خودکفایی- استقلال»، «حمایت از تولید ملی/وطنی»، «(تعصب در) مصرف کالای ایرانی» و …، می‌اندازد. نام سال ۹۷، «حمایت از کالای ایرانی» است و من در آغاز امسال، یادداشتی با فرنام «اقتصاد، مقاومت و سفاهت» نگاشتم و در پایانش نوشتم: «اکنون، در تاریخ می‌گردم تا عبرت‌هایی برای «پشتیبانی از کالای میهنی» بیابم!»! این «حساسیت» خشایارشا و این‌که این‌چنین «تعصب» و «غیرت» در بهره‌گیری از دستاوردهای وطنش، ایران، دارد، بسیار ستودنی و فراوان الگوگرفتنی‌ست! بویژه که پیش از سفارش آن بدیگران و حتا قانون‌گذاری برای آن، خود بدان پایبندست. تا آن‌جا که من می‌دانم، رهبری نیز که فراوان بر این مضامین پا می‌فشارند، تا آن‌جا که می‌شود، بدان‌ها پایبندند و البته، با این گوناگونی که گویا، میوه‌های نوبرانه بر میز ایشان نمی‌گذراند؛ ولی نمی‌دانم که دیگر مسئولان بدان‌ها باور دارند یا نه و اگر دارند، در عمل رعایت می‌کنند و ملتزم‌اند یا نه! سخن درازست و من قصد سنجش/قیاس امروزمان با آن روزها را ندارم؛ زیرا شرایط و اوضاع اکنون و آن روز، بسیار گوناگون‌ست؛ ولی این‌ها درس و عبرت‌های تاریخ ماست و باید بکوشیم این‌چنین میراث‌های عزت‌مندانه را بازیابیم و زنده سازیم!

پس‌نوشت: نمی‌خواستم این یادداشت را دراز کنم؛ ولی بنظرم رسید یک یا دو نکته‌ی دیگر بنگارم! یکی از نکات ارزنده و گیرا در ماجرای یادشده، یافتن امکان تولید آن محصول در خود کشورست؛ یعنی پس از ممنوعیت مصرف کالای خارجی، تلاش در تولید آن در کشور انجام گرفت. پرسش این‌جاست که کدام درست است!؟ آیا نخست باید کالا را در داخل تولید و سپس از مصرف خارجیش منع کرد یا نخست باید منع و سپس تولید نمود!؟ درباره‌ی این پرسش فراوان می‌توان گفت و نگاشت؛ ولی بنظر می‌رسد که کالاها را می‌توان باعتبار ضروری/لازم بودن و نبودن بخشید (تقسیم کرد) و آن‌چه ضروری‌ست باید نخست تولید شود و سپس مصرف مشابه خارجیش منع شود و آن‌چه لازم نیست، بعکس! البته، پیش از این پرسش‌ها باید پرسید که اصلا، «منع قانونی» مصرف کالای خارجی، بطور عقلی، عقلائی، شرعی و اخلاقی جایزست یا نه!؟ در چه شرایطی جایزست و در چه شرایطی جایز نیست!؟ در این موضوع، مقولات مهم «رقابت»، «تعرفه»، «بازار آزاد»، «اختلال نظام»، «مداخله‌ی دولت» و … در اقتصاد و «اقتصاد سیاسی» طرح می‌شود که نیازمند بررسی‌ست و در حقیقت، موضوع بنیادین اکثری یا اقلی بودن حکومت/دولت و رابطه‌ی حکومت/دولت و مردم در سیاسیات (فلسفه‌ی سیاسی، فلسفه‌ی سیاست و علوم سیاسی!) و «حقوق عمومی» باید پژوهش شود!


پاسخ دهید