جستار خدمات اجتماعی مرجعیت در تمدن!

آن‌چه پیش روست، گزارشی بسیار کوتاه و اشاری از مصاحبه‎‌های تمدن با جناب آقای سجاد هجری در موضوع «خدمات اجتماعی مراجع» است که بقلم خود ایشان نگارش شده!

جستار خدمات اجتماعی مرجعیت در تمدن!

سجاد هجری

 

چندی پیش، دوستان‌مان در «تمدن»، درخواستند (درخواست کردند) که درباره‌ی «خدمات اجتماعی مرجعیت» با من مصاحبه کنند! من پذیرفتم و دو مصاحبه در این‌باره انجام شد! من مانند همیشه، بسختی این کارها و بایستگی (ضرورت) پژوهش در این‌باره‌ها اشاره کردم! ایشان بدنبال الگوی خدمات مرجعیت بودند! از قدیم که تمدن درباره‌ی «الگوی اسلامی- ایرانی» کار می‌کرد، بدوستان می‌گفتم: شما نخست خودِ «الگو» را بشناسانید (تعریف کنید) و «لوازم» آن را برون آورید (استخراج کنید) و در این پیش‌نهاد، مصاحبه‌ای ناتمام نیز با من شد که پیاده و تدوین نشد! من در این مصاحبه‌ها، سه راهبرد برای بررسی این خدمات پیش نهادم: ۱٫ باید در آغاز، الگو را در کتاب، سنت و سیره جستجو کرد؛ زیرا مبانی مراجع و علما برای خدمات، بجز وجوه عقلی، عقلائی و عرفی، در این منابع و ادله است! ۲٫ استقرای خدمات علما، مقوله‌بندی و تحلیل آن‌ها برای بدست‌آوردن معیارها و اولویت‌ها‌ی‌شان در خدمات و ۳٫ شناخت دقیق منابع مالی علما برای خدمات که خود نیز بطور بسیار اجمالی، در مصاحبه‌ها، بهر سه پرداختم! از کلیدواژه‌ی «نهاد مرجعیت» بسیار بهره بردم و هم‌چنین از مقوله‌ی «دستورکارگذاری» (agenda setting) که از لوازمش، «رصد اجمالی/نسبی» حاجات (نیازها) است! از «تقسیم کار اجمالی نانوشته» میان مراجع نیز سخن گفتم! «شئون» (اختیارات و تکالیف) بسیارِ گذشته و کمِ اکنون علما را که دیگرانش بدیگران واگذار شده، نیز اشاره کردم و از لزوم محله‌محوری، مسجدمداری و عالم‌مرکزی سخن رفت! و برای مورد نخست، آیات خمس و زکات از قرآن را بسیار کوتاه، کاویدم که برای مورد سوم نیز بایسته بود! با توجه بمشاهدات کاسته و نابسنده‌ی خودم، خدمات اجتماعی مراجع و علما را در مقولات ۱٫ آموزشی- پژوهشی، ۲٫ بهداشتی- درمانی، ۳٫ اقتصادی- تولیدی- اشتغال‌زایی، ۴٫ تأسیسی- اداری در زیارت‌گاه‌ها، قبرستان‌ها، مساجد و تکایا (حسینیه‌ها) و ۵٫ سازندگی- آبادانی عام‌المنفعه بطور اجمالی- ابتدائی، دسته‌بندی کردم! در این مصاحبه‌ها، از بایستگی «شفاف‌سازی» جهات مالی در نهاد مرجعیت برای «اعتمادسازی» میان مردم در ظرف «شبهات» بسیار امروزی در نحوه‌ی مصرف «وجوهات» و از «مستندسازی» خدمات اجتماعی مراجع و علما برای شناساندن درست نهاد ارجمند مرجعیت بمردم، سخن رفت و پیش‌نهادهایی داده شد! بضرورت «استقلال مالی» حوزه‌ی علمیه از «حکومت اسلامی» در راستای امکان نقد/انتقاد (امر بمعروف و نهی از منکر) که از وظایف بنیادین نهاد مرجعیت است، بسیار کوتاه، پرداخته شد! این موضوع بسیار برایم شیرین بود؛ زیرا از قدیم، علمای بزرگوار ما، «اهتمام» بامور مردم برای‌شان از هر چیزی مهم‌تر بوده و از این روست که از فرنام‌های (القاب) مرجعیت در گذشته، «ملاذ الأنام» و «ملجأ الأنام» (پناهگاه مردم/آفریدگان) است! در یادداشتی با نام «فر/برنام‌های بکاررفته در استفتا از فقیه احیاگر» در «پیشینه» (پایگاه عبرت‌پژوهی تاریخی)، بدان‌ها کوتاه، پرداختم! در این مصاحبه‌ها تا توانستم، از استاد بزرگ و شیخ عنفوان جوانیم، امام مسجد شفای یوسف‌آباد تهران، از نوادگان میرزای بزرگ شیرازی (صاحب فتوای تحریم تنباکو) رحمه الله، آیت الله سید رضی شیرازی (مشهور بـ«آقارضی») حفظه الله، نام بردم، یاد کردم و خاطراتی گفتم (از جمله که ایشان بسیاری از شئون علما/مراجع قدیم را هم‌چنان دارایند)! سخنانی دیگر نیز رفت! دوستان می‌گویند: این مصاحبه‌ها ادامه یابد! تا چه پیش آید که هر چه پیش آید، خوش آید!


1 پاسخ به “جستار خدمات اجتماعی مرجعیت در تمدن!”

  1. طلبه! می‌گه:

    اکنون که زلزله‌ی دل‌خراشی در کرمانشاه آمده و برخی کشته و بسیاری زخمی شدند و خانه و کاشانه‌ها ویران شده، هم‌دردی مراجع را بنیکی می‌توان دید و مسئولیت‌پذیری در سفارش مردم و صاحب‌منصبان بیاری زلزله‌زدگان و از همه مهم‌تر، جواز مصرف نصف یا ثلث سهم مبارک امام در یاری بدان‌ها! این‌ها همه خدمات مراجع است و مردم باید بدین بزرگواران امیدوار باشند!

پاسخ دهید