«تاریخ و سیاست‌پژوهی» در مدرسه حکمرانی!

آن‌چه پیش روست، سرآغاز طرحی‌ست درباره‌ی «تاریخ و سیاست‌پژوهی» بقلم جناب آقای سجاد هجری، عضو هیأت علمی پژوهشکده‌ی سیاست‌پژوهی و مطالعات راهبردی حکمت که قرارست بمثابه‌ی طرح درسی برای «مدرسه‌ی حکمرانی» بکار رود.

«تاریخ و سیاست‌پژوهی»، چونان درسی برای حکمرانی!

سجاد هجری

از پیش، بسیار درباره‌ی بهره‌گیری از تاریخ در سیاست‌پژوهی/گذاری می‌اندیشیدم و با برخی دوستان در این‌باره گفتگو می‌کردم و همان‌گونه که می‌دانید، باور دارم که راه رسیدن بدانشی بومی و تولید علم سازگار با بوم، فرهنگ و ادب‌مان، بازگشت بخردانه بمیراث گذشته و کاویدن تاریخ بوم‌مان است. یکی دو روزست که بنوشتن پیش‌نهاده یا طرحی درباره‌ی «تاریخ و سیاست‌پژوهی» می‌پردازم تا شاید بتوان آن را چونان واحدی درسی در رشته‌های خط‌مشی‌گذاری و حکمرانی (در «مدرسه‌ی حکمرانی») بکار برد. هنوز (تا کنون،) این طرح را با نوشتار زیر آغازیدم و تلاش دارم که هر بخش آن را در «پیشینه» نَهم تا دوستان خرده‌گیرند و یاری رسانند که سخت بکمک دوستان نیازمندم:

 

اگر چه «سیاست‌پژوهی/گذاری» رشته‌ای نو و امروزی‌ست؛ ولی پدیدار سیاست‌پژوهی/گذاری بسیار کهن‌ست و مردم (انسان‌ها) از گذشته، دست‌کم، ناخودآگاه، همیشه، در کار و زندگی خویش، بدان می‌پرداختند. «فن/صناعت تاریخ» (-ِ نقلی) که سرگذشت کار و خوهای مردم‌ست، پرست از نمونه‌های سیاست‌پژوهی/گذاری که می‌توان تاریخ (-ِ عقلی- تحلیلی) را بر پایه‌ی آن نوشت.

در نگاشتن تاریخ سیاست‌پژوهانه/گذارانه، سودهاست؛ زیرا «عبرت گرفتن/آموختن» که «آماج» (هدف/غرض) تاریخ‌ست، از پژوهش این‌چنینیش، بخوبی، فراهم می‌شود. می‌توان چرخه‌ی خردورزانه‌ی (عقلائی) سیاست‌پژوهی (دستورکارگذاری تا ارزش‌یابی!) را در پهنه‌ی تاریخ جست و با نمونه‌ها برابر (تطبیق) کرد و بیش‌تر آن‌که می‌شود از این نمونه‌های سیاست‌پژوهی/گذاری در تاریخ، روش(شناسی) برهیخت (استخراج کرد) و آموخت و چرخه‌ی یادشده را آزمود (محک زد) و آن را پیراست و ویراست (حک و اصلاح نمود) و با کندوکاو در تاریخ خودمان، می‌توان نماهایی (وجوهی) بومی در سیاست‌پژوهی/گذاری یافت؛ تا آن‌جا که سیاست‌گذاری/پژوهی بومی نگاشت؛ زیرا «سیاست» (تصمیم!) بیش و پیش از «دانش» (اگر بشود بومی باشد!)، بومی‌ست! و چنان‌چه روشن‌ست، یکی از زمینه‌های بدست آوردن «صناعت»، قوه‌ی حدس و ملکه‌ی (اجتهاد) سیاست‌پژوهی/گذاری، بررسی نمونه‌های (امثال و مصادیق) آن‌ست که در تاریخ فراوان یافت می‌شود.

از آن‌جا که تاریخ‌های نوشته شده و مانده، سدافسوس، بیش‌تر «نمود» کارهای پادشاهان و فرمان‌روایان‌ست و سیاست‌پژوهی/گذاری نیز بیش‌تر درباره‌ی «حکومت»ها (و نهادهای حکومی امروزی)ست و نهاده‌ی ما نیز «حکم‌رانی (خوب/شایسته)» است، باید تاریخ را سیاست‌پژوهانه/گذارانه بررسید؛ چنان‌چه بسیاری آن را در سده‌ی پرفرازوفرود بیستم، از دید «قدرت» پژوهیدند.

 

بسیار روشن‌ست که در میان تاریخ‌مان، روزگار «انسان ۲۵۰ساله» (روزگار حضور و ظهور معصومان سلام الله علیهم!) را موشکافانه و با روی‌آوری (توجه و التفات) افزون، باید بررسید؛ زیرا ایشان حجت و معصوم‌اند و از سیاست‌گذاری/پژوهی‌شان که بخشی از سنت اصولی و سیره‌ی تاریخی‌شان‌ست، باید الگو گرفت و پیروی کرد؛ بویژه روزگار «حکومتِ» پیامبر خدا صلی الله علیه وآله (دوره‌ی مدنی) و امیرمومنان سلام الله علیه (دوره‌ی خلافت) را بنیکی باید پژوهید!

پس‌نوشت: می‌پندارم بهترست این واحد درسی را «تمدن اسلامی و سیاست‌پژوهی/گذاری» بنامیم تا (از برخی جهات،) فراگیرتر شود و مقوله‌ی بسیار گران «سیاست‌نامه»ها (ی جهان اسلام) را که پیش‌تر بارها درباره‌شان سخن گفتم و چند یادداشت نیز از و درباره‌شان نوشتم، بروشنی، دربرگیرد (اگر چه این فرنام، تاریخ دیگران را دربرنمی‌گیرد!).


2 پاسخ به “«تاریخ و سیاست‌پژوهی» در مدرسه حکمرانی!”

  1. سوال می‌گه:

    با سلام، مگر وضع تاریخی ما یکسان و دارای وحدت است که این قدر روی تاریخ گذشته تاکید می کنید؟

پاسخ دادن به سوال