رصد اخبار تاریخی هفته

۱- فایل‌های پی‌دی‌اف شماره ۱ تا ۱۵۰ «آینه پژوهش» در یک لوح فشرده منتشر شد.

فایل‌های پی‌دی‌اف شماره ۱ تا ۱۵۰ «آینه پژوهش» از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۳ در یک لوح فشرده از سوی خانه کتاب منتشر شد.

«آینه پژوهش» دوماهنامه نقد کتاب، کتاب‌شناسی و اطلاع‌رسانی در حوزه فرهنگ اسلامی است که تاکنون ۱۵۰ شماره از آن هم‌زمان با سال بیست‌وپنجم انتشار آن منتشر شده است.

نخستین نشست از «عصر کتاب» عصر چهارشنبه ۲۰ اسفندماه در قالب آیین «گرامیداشت ۲۵ سال آینه پژوهش» با حضور دکتر سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر محمدعلی مهدوی‌راد، مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه کتاب و جمعی از فرهیختگان و اهالی قلم در پژوهشگاه فرهنگ و هنر و معماری جهاد دانشگاهی برگزار شد.

۲- ابراهیم بن مالک اشتر نخعی 

به گزارش کتابخانه مجلس شورای اسلامی، دربارۀ ابراهیم بن مالک اشتر و عملکرد او در برهه‌ای حساس از تاریخ اسلام و تشیع، اظهارات متناقضی بیان شده است.

بحث‌برانگیزترین مسائل دربارۀ او، چرایی شرکت نکردن او در واقعۀ عظیم کربلا و فرجام ابراهیم و رویگردانی او از مختار بن ابی عبیده ثقفی و پیوستن به مصعب بن زبیر است؛ این در حالی است که اثر نسبتا جامعی دربارۀ زندگانی او تألیف نشده است.

ابراهیم بن مالک اشتر نخعی

در این پژوهش تلاش شده است نخست ضمن اشاره به نقش و جایگاه مالک اشتر در رویداد‌های عصر خلفا و به‌ویژه نقش مالک در خلافت امیرمؤمنان(ع)، در سه فصل بعدی به ابراهیم بن مالک پرداخته و زندگی نسبتا جامعی از او ارائه شود. البته بیشترین اطلاعات و داده‌های تاریخی از ابراهیم، نقش‌آفرینی او در قیام مختار، نبرد با سپاه اموی به فرماندهی عبیدالله بن زیاد و نیز رویگردانی از مختار و همراهی با مصعب بن زبیر است.

در پایان نیز فصلی به نسل ابراهیم و بقعه‌های منسوب به آنان اختصاص داده شده است.

این کتاب نگاشتۀ سید محمود سامانی از سوی نشر مشعر در ۱۴۰ صفحه و قطع رقعی منتشر شده است.

۳- هفتمین همایش بین‌المللی زن در تاریخ محلی ایران

انجمن زنان پژوهشگر تاریخ در ادامۀ فعالیت‌های خود هفتمین همایش دو سالانۀ خود را در تاریخ دی‌ماه ۱۳۹۴ با موضوع زن در تاریخ محلی ایران (منطقه جنوب) برگزار می‌کند.

۴- «چشم‌اندازهای ایران فرهنگی» با نوشتارهایی از پژوهشگران افغان و تاجیک

کتاب «چشم‌اندازهای ایران فرهنگی» به کوشش حبیب‌‌الله اسماعیلی، قهار رسولیان و شادی معرفتی به کوشش مؤسسۀ خانه کتاب منتشر شد. این کتاب دربردارندۀ مجموعه گفتارها و نوشتارهای محققان و پژوهشگران ایران، افغانستان و تاجیکستان در زمینۀ مسائل مرتبط با ایران فرهنگی است. 

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مجموعه «چشم‌اندازهای ایران فرهنگی» در قالب شش فصل با عناوین «چیستی ایران فرهنگی»، «جغرافیای ایران فرهنگی»، «اندیشه و ادب فارسی»، «هنر»، «افق‌های تاریخی ایران فرهنگی» و «آداب و رسوم» تهیه و تنظیم شده است.

در بخشی از مقاله «ایران فرهنگی و فرهنگ ایرانی» در دورۀ قاجار آمده است: «ثبات نسبی در نظام اجتماعی ایران، باعث نوعی نظام کنشی باثبات در نظام شخصیت و ارگانیک جامعۀ ایران شده است. هویت فرهنگی ایران متأثر از نظام اجتماعی و فرهنگی در هر دورۀ تاریخی بوده و به اشکال گوناگون بروز پیدا کرده و بر هویت تأثیر گذاشته است. تشیع صفوی و نوگرای قاجار و سایر وجوه پیش از آن، همه متأثر از نظام‌های اجتماعی و فرهنگی‌ای بودند که در هویت فرهنگی نمود پیدا کرده‌اند. بخشی از این نظام اجتماعی پایدار، در محتوای نظام آموزشی که نظامی غیر دولتی و غالبا دینی بود، نمایان شده که در طول تاریخ ایران هم، از حداقل تاریخ برخوردار بوده است. نظام اقتصادی ایران هم به‌عنوان وجهی از هویت فرهنگی، همراه مؤلفه‌های زبان و جغرافیا در تکوین هویت مؤثر بوده است.»

چاپ نخست کتاب «چشم‌اندازهای ایران فرهنگی» به کوشش حبیب‌اله اسماعیلی، قهار رسولیان و شادی معرفتی در ۹۸۶ صفحه با شمارگان ۷۵۰ نسخه و بهای ۳۴ هزار و ۵۰۰ تومان از سوی مؤسسۀ خانه کتاب روانۀ کتابفروشی‌ها شد.

۵- رشد ۳۰ درصدی ارسال چکیده مقالات به ششمین همایش تاریخ مجلس نسبت به پنجمین همایش.

به گزارش روابط عمومی و امور فرهنگی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، دکتر علی ططری، دبیر علمی ششمین همایش تاریخ مجلس، با اعلام اینکه در مهلت قانونی برای ارسال چکیده مقالات ششمین همایش تاریخ مجلس، یعنی تا پایان روز ۲۰ اسفند ۱۳۹۳، بیش از ۲۸۵ چکیده مقاله به دبیرخانۀ همایش تاریخ مجلس ارسال شده است، گفت: در مقایسه با همایش پنجم مجلس، که پراستقبال‌ترین همایش مجلس به‌شمار می‌‌آمد، تعداد چکیده مقالات ارسالی با رشد ۳۰ درصدی همراه بوده است که این امر، نشان از اعتماد روزافزون پژوهشگران حوزۀ تاریخ معاصر به همایش‌های مجلس دارد.

وی گفت: بررسی عملکرد احزاب در دوره‌های بیست‌ویکم و بیست‌ودوم، بررسی رویکرد مجلس بیست‌ویکم به کاپیتولاسیون، بررسی عملکرد زنان نمایندۀ ادوار بیست‌ویکم و بیست‌ودوم، بررسی تبعات اصلاحات ارضی در مصوّبات و مشروح مذاکرات مجلس، بررسی مصوبات گوناگون مجلس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم، بررسی ترکیب و طبقات اجتماعی نمایندگان ادوار بیست‌ویکم و بیست‌ودوم، بحث جدایی بحرین از ایران، قانون حمایت از خانواده در مجلس بیست‌ویکم، موضوعاتی است که بیشترین چکیده مقالات را به خود اختصاص داده است.

دکتر ططری، مدیر مرکز اسناد کتابخانۀ مجلس، در پایان ضمن سپاس از تمامی پژوهشگران و محققانی که با ارسال چکیده مقالات خود به دبیرخانۀ ششمین همایش تاریخ مجلس گامی مهم در جهت هرچه پربارتر شدن این گردهمایی علمی برداشتند، یادآور شد: پژوهشگران تا ۳۰ فروردین سال ۱۳۹۴ فرصت دارند اصل مقالات خود را به دبیرخانۀ همایش ارسال کنند.

۶- شماره جدید مجله علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های علوم تاریخی منتشر شد 

در این مجله، مقالات زیر آمده است: 

شورش ایلامی‌ها علیه داریوش اول؛ بررسی ماهیت شورش‌های ایلام در دوره داریوش اول با تأکید بر کتیبه بیستون/ محمدتقی ایمان‌پور، کیومرث علی‌زاده 

نقش سردار عزیزخان مکری در سیاست داخلی و خارجی قاجار (سال‌های۱۲۵۳-۱۲۸۷ / ۱۸۳۸-۱۸۷۱) / علی بیگدلی، رسول پیروتی

شناخت بهتر بُرزویه طبیب بر اساس کلیله و دمنه/ جواد چوپانیان     

بررسی هویت قیصر ناشناس روم در جنگ دوم شاپور اوّل/ میرزا محمد حسنی

حزب دموکرات و استیضاح فرمانفرما در مجلس سوم شورای ملی/ شیرزاد خزایی

نظام اقتصاد جهانی و صنعتی‌سازی جایگزین واردات در دوره رضاشاه: اهداف و پیامدها/ شهرام غلامی

تکیه دولت و مراسم مذهبی آن/ مهدی گلجان، سپیده افشاررضائی

طرح تأسیس بانک ملی در نخستین دوره مجلس شورای ملی؛ ضرورت‌ها و موانع (۱۳۲۴-۱۳۲۶هـ.ق)/ محمدتقی مختاری، محمد بیطرفان

تحول اندیشه‌ای طریقت نعمت‌اللهیه در رویارویی با دو جریان شریعت و سلطنت در عصر فتحعلی‌شاه قاجار/ محمدمهدی مرادی خلج، هادی پیروزان

۷- از سوی دبیرخانه ششمین همایش تاریخ مجلس اسامی ۵۴ چکیده مقالۀ داوری‌شده اعلام شد

به گزارش دبیرخانۀ ششمین همایش تاریخ مجلس از میان ۵۵ چکیده مقالۀ ارسالی به دبیرخانۀ این همایش، ۳ چکیده مقاله در مرحلۀ داوری، مردود علمی شناخته شد و ۱۴ چکیده مقاله مشمول اصلاح و ۳۸ چکیده مقاله به صورت قطعی پذیرفته شد که فهرست این مقالات درپی می‌آید.

شایان توضیح است نتیجۀ داوری مابقی چکیده مقالات همایش مجلس به تناوب از همین طریق به اطلاع پژوهشگران می‌رسد.

اسامی نویسندگان و عناوین به شرح زیر است:

عملکرد حزب ایران نوین در انتخابات دوره بیست‌ودوم مجلس شورای ملی/ اکبر اشرفی و سید بابک قیاسیان

سنجش برنامه‌های توسعه در مجلس بیست‌ودوم شورای ملّی (مطالعۀ موردی الگوبرداری از ژاپن)/ محمد سلماسی‌زاده

مجلس بیست‌ویکم و یکسان‌سازی متون درسی در ایران/ مریم ثقفی

بررسی نقش احزاب در انتخابات مجلس بیست‌ویکم شورای ملی ایران/ نوید فاضل بخششی

نقش و جایگاه مجلس در اندیشه سیاسی آیت الله سید محمدباقر صدر/ عباس خسروانی

لایحۀ کاپیتولاسیون و کاهش سرمایۀ اجتماعیِ رژیمِ پهلوی/ حامد عامری گلستانی

تبیین جامعه‌شناختی خاستگاه و ترکیب طبقاتی نمایندگان مجلس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم/ علیرضا سمیعی اصفهانی، علی محمدی

از شرکت زنان در انتخابات دوره بیست‌ویکم مجلس شورای ملّی تا تحریم آن توسط مراجع تقلید/ رحیم روح‌بخش، فاطمه فرهمند

مراحل دهگانه نهضت از آزادی تا تبعید امام خمینی: با محوریت مبارزه مراجع با کاپیتولاسیون/ رحیم روح‌بخش، فاطمه فرهمند

واکاوی مفهوم امنیت در مصوّبات مجالس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم/ رضا بیگدلو و زهرا ترکی

پایگاه طبقاتی و عملکرد نمایندگان همدان در دوره بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملّی/ علیرضا علی¬صوفی و فاطمه رضایی رادفر

مجلس بیست‌ویکم، حضور زنان و قانون حمایت از خانواده/ مهتاب مردفرد

تحلیل نوسازی نظام آموزشی ایران در دهه چهل توسط دولت پهلوی بر اساس مصوبات مجالس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم/ رضا بیگدلو

بررسی تصویب قانون سپاهیان صلح در مجلس شورای ملی و نتایج حضور آنها/ رضا بیگدلو و ثریا مرسلی

بررسی نگاه مجلس بیست‌ودوم در قبال لایحۀ تأسیس وزارت منابع طبیعی/ حسن زندیه و مسعود آدینه‌وند

بررسی عملکرد ابوالقاسم پاینده نماینده نجف‎آباد در دو دوره نمایندگی‌اش در مجالس بیست‎و‌یکم و بیست‌و‎دوم شورای ملی/ مصطفی پیرمرادیان و مینا معینی

مخالفت امام خمینی(ره) با تصویب‌نامه انجمن‌های ایالتی و ولایتی؛ سرآغاز بیداری اسلامی ایران/ ابوالفضل اسکندری، فرهاد سهامی و جلیل قصابی گزکوه

بررسی عملکرد اجتماعی مجلس بیست‌ویکم با توجه به قوانین سپاه بهداشت و سپاه ترویج/ سید برهان تفسیری

رابطه مخالفت نمایندگان مجلس بیست‌ویکم با احیای کاپیتولاسیون و مخالفت حزب زحمتکشان با تصویب آن/ لیلا حیدری باطن

عملکرد نمایندگان کرمانشاه در ادوار بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملی/ مبارکه علی‌نیا

بررسی لایحه کاپیتولاسیون در ایران/ مهدی بخشی

قانون حمایت خانواده و مخالفت علما و روحانیون با آن/ علی‌اکبر جعفری و ابوالفضل اسکندری فاروجی

رویکرد مجلس شورای ملی (دوره ۲۱ و ۲۲) به نهادهای میراث فرهنگی: کتابخانه‌ها، آرشیوها و موزه‌‌ها/ عیسی زارعی و نیره خداداد شهری

بررسی نقش علما در مجلس بیست‌‌ویکم و بیست‌ودوم (۱۳۵۰-۱۳۴۲خورشیدی)/ محمدجعفر چمنکار و سکینه بابائی

بررسی قانون ثبت املاک ایلات و عشایر در مجلس بیست‌ویکم شورای ملی/ مسعود آدینه‌وند و اسماعیل سپهوند و میثم رضایی ‌یگانه

تکاپوهایِ مجلس بیست‌ویکمِ شورای ملّی در راستای لایحه حمایت از خانواده (با تأکید بر موضوع طلاق)/ محمدحسن پورقنبر

مجلس بیست‌ودوم شورای ملّی و جدایی بحرین از ایران/ محمد رسولی

نگاهی به فعالیت حقوقی زنان در مجالس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم شورای ملّی/ زینب احمدوند و زهره قدیری

مصوّبات مغایر با حقوق ملّت، برابر اصل پانزدهم قانون اساسی در دوره بیست‌ودوم مجلس شورای ملّی/ محسن پورفولادچی

تحلیلی بر تصویب لایحه کاپیتولاسیون در مجلس دوره بیست‌ویکم (۱۳۴۶-۱۳۴۲ه.ش) (زمینه‌ها، علل و عوامل، پیامدها)/ علی‌اکبر کجباف و مریم آذرخش

قانون خدمات اجتماعی و نقش زنان نماینده در مجلس بیست‌ودوم (۱۳۴۶ تا ۱۳۵۰)/ الهام ملک‌زاده

تغییر ترکیب نمایندگان مجلس بیست‌ویکم شورای ملّی؛ دلایل و زمینه‌ها/ علی زارعی

سلامت انتخابات دوره بیست‌ویکم مجلس شورای ملّی؛ تردیدها و تشکیک‌ها/ علی زارعی

بررسی مصوبات قضایی در مجالس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم شورای ملّی/ عبداله عطائی و زینب احمدوند

بررسی تاریخ تحولات نفت ایران در مجلس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم و عوامل تأثیرگذار بر آن/ محمد حسن‌نیا

تحلیل گفتمان نمایندگان مخالف لایحه کاپیتولاسیون/ هادی خسروی‌زاده

واکنش مجلس بیست‌ویکم و بیست‌ودوم به ادعاهای جمال عبدالناصر پیرامون تمامیّت ارضی ایران/ مریم شیپری

بررسی علل و مظاهر خنثی‌سازی کارکرد و ماهیت مجلس و نقض اصول پارلمان‌تاریستی در دوره‌های بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملّی/ حسین قاسمی

۸- رابطۀ دین و دولت در ایران: وضعیت تشیع متأخر

به گزارش کتابخانۀ تخصصی تاریخ اسلام و ایران، کتاب «رابطۀ دین و دولت در ایران: وضعیت تشیع متأخر» در ژاپن به چاپ رسید.

پیش‌گفتار

بخش ۱

این کتاب دو سؤال را روشن خواهد کرد:

یکم: فقهایی که در طول تاریخ در زندگی دینی مردم اثرگذار بودند، بعد از انقلاب اسلامی چگونه نقش سیاسی مهمی پیدا کردند و اعمال دینی مردم ایران پس از انقلاب چگونه تحت تأثیر قرار گرفت؟

دوم: در موضوع سیاست، ظهور دولت اسلامی چگونه در محافل دینی تأثیر گذاشته است؟

بخش ۲- این بخش به ساختار قدرت جمهوری اسلامی مربوط است. در این بخش، به تحول سیاسی ایران در مدت ۳۴ سال بین سال‌های ۱۹۷۹ ـ ۲۰۱۳م توجه می‌شود.

در زمان امام خمینی(ره) حزب جمهوری اسلامی که از طرفداران او بود، احزاب دیگر را از رقابت سیاسی بیرون کرد، اما در عین حال در درون آن حزب رقابت جدیدی به‌وجود آمد. این رقابت جدید خاستگاه دو دسته‌بندی امروز «اصلاح‌طلبان» و «محافظه‌کاران» شد.

در زمان امام خامنه‌ای، دسته‌بندی درون حکومت پیچیده‌تر شد. بعد از انتخابات چهارم و پنجم مجلس، با وجود اینکه در این مدت به وسیلۀ هاشمی رفسنجانی با کشورهای غربی روابط مصالحه‌آمیز شد، کمبود نخبگان و مسائل اقتصادی هشدارآمیز شد، با این وجود محافظه‌کاران با انتقاد به رئیس‌جمهور کشور، به‌تدریج غالب شدند.

پس از این، اصلاح‌طلبان در میان مردم شهرها پشتیبانی شدند و در انتخابات مجلس ششم پیروز شدند، ولی با ریاست‌جمهوری خاتمی به علت آشوب دانشجویان در سال ۱۹۹۷، حرکت اصلاح‌طلبان راکد شد. با انتخابات مجلس هفتم «اصول‌گرایان» پیروز شدند و پس از آن احمدی‌نژاد رئیس کشور شد. بعداً به علت ناکامی ادارۀ مجلس، انزوای جامعۀ بین‌المللی و بدتر شدن تورم، حمایت از اصول‌گرایان کم شد. بعد از انتخابات دهم ریاست‌جمهوری، جنبش سبز واقع شد. در نتیجه، ارتباط مسئولان و مردم خدشه‌دار شد. در انتخابات یازدهم ریاست‌جمهوری، حسن روحانی از «محافظه‌کاران» با مشی اصلاح‌طلبی انتخاب شد.

بخش ۳- انتقاد به پژوهش‌های سابق: قبلاً هنگام مطالعۀ دولت‌های خاورمیانه، «اقتدارگرایی» را یک کلیدواژه می‌دانستند، اما این نظریه بعد از جنبش «بهار عربی» ــ که هیچ پژوهشگری این جنبش و نتیجه‌اش را پیش‌بینی نکرده بود ــ به‌تدریج نسخ شد. اما نویسنده به علت اینکه در ایران این نظریه ادامه یافت، به نسخ این نظریه شک دارد.

بخش ۴- «محافل دینی» به عنوان نقطه اصلی نظریه:

نویسنده برای مطالعۀ حکومت اسلامی ایران، به محافل دینی ایران (یعنی حوزه علمیه) توجه می‌کند. حوزه در ایرانِ متأخر فقط مدرسه نیست، بلکه شبکۀ متحد علمی است که از تعدادی مدرسه ترکیب می‌شود. این محافل دینی از قرن نوزدهم میلادی در سیاست ایران نقش مهم داشته‌اند. تاکنون افراد بسیاری به فعالیت‌های حوزه علمیه توجه کرده‌اند، ولی ارتباط بین حوزه و دولت ایران به طور کافی روشن نشده است. علاوه بر این در میان چند مطالعه دربارۀ ارتباط حوزه و دولت، دربارۀ اهمیت حوزه اختلاف نظر وجود دارد. به نظر نویسنده، هر دو دیدگاه دچار مشکل است و باید این ارتباط روشن شود.

بخش ۵- ساختار این کتاب

ساختار کتاب شامل دو قسمت است:

رابطه دین و دولت در ایران

در قسمت اول: به روابط محافل دینی و جامعۀ اسلامی توجه شده و اساس محافل دینی در ایران روشن خواهد شد.

در فصل اول، تاریخ محافل دینی قبل از انقلاب بررسی می‌شود. تا قرن نوزدهم میلادی، حوزۀ اصلی و مرکزی در عراق بود و حوزۀ ایران فقط یک حوزه علمیه محلی بود. سپس در قرن بیستم، شهر قم به عنوان یک شهر دینی توسعه یافت و در ایران حوزه علمیه‌ای خاص تشکیل شد.

در فصل دوم تا چهارم، روابط فقها و مریدان (طلاب و مردم) بررسی می‌شود.

موضوع فصل دوم اعمال دینی روزمره و نقش فقهاست. در اسلام‌شناسیِ (ژاپن و کشورهای غربی) به واحدیت اسلام، یعنی اسلام نخبگان و روشنفکران و تنوع عمل دینی، یعنی اسلام مریدها و عموم مردم، معتقدند. اما نویسنده برای استثناء این فهم دوگانه، به مطالعۀ رفتار فقهای بزرگ در دفاترشان توجه می‌کند.

در فصل سوم، با توجه به «کرامات» فقهای بزرگ، شخصیت مقدس آنها بررسی می‌شود و مورد توجه قرار می‌گیرد.

در فصل چهارم، دفتر فقها و شیوۀ آموزش فقه بررسی می‌شود؛ مخصوصاً بررسی می‌شود که جواب کارکنان دفتر باید چگونه باشد و جواب‌های مذکور چقدر ضمانت و استحکام دارد. دقت در این امور و آموزش فقه در حوزه با مشورت دفتر انجام می‌شود.

در قسمت دوم، روابط بین محافل دینی و دولت بررسی می‌شود. بعد از انقلاب اسلامی، فقها در مسئولیت‌های حکومتی نقش مهمی داشته‌اند، ولی با وجود این، همه فقها از دولت پشتیبانی نمی‌کنند، بلکه بعضی از فقها با شغل حکومتی مخالف‌اند. در این قسمت بحث می‌شود که برای تثبیت دولت اسلامی، محافل دینی چگونه به حکومت کمک می‌کنند و در ترکیب آن قرار می‌گیرند.

در فصل پنجم تشکیل حوزه در نظام حکومتی امام خمینی(ره) بررسی می‌شود. خود امام خمینی به سبب اینکه از ایران تبعید شده بود، مدتی قبل از انقلاب در حوزۀ قم نفوذ مستقیمی نداشت. با این وجود، مسیر تشکیل نظام جمهوری اسلامی از حوزه، برای فهم ایران جدید اهمیت دارد.

در فصل ششم و هفتم روابط محافل دینی و دولت در زمان آیت الله خامنه‌ای بررسی می‌شود. در این زمان بین سیاست و محافل دینی اختلاف نظر به‌وجود آمد که برای حل و فصل این موضوع، دولت در محافل دینی وارد شد.

موضوع فصل ششم بررسی تأثیر مداخلۀ دولت در سیستم محافل دینی است.

در فصل هفتم، تحول سیستم حوزه علمیه در زمان آیت الله خامنه‌ای بررسی می‌شود.

در فصل هشتم و نهم این موضوع بررسی می‌شود که دولت پیوسته به محافل دینی در این زمان چگونه در زندگی دینی عموم مردم تأثیر گذاشته است.

به عبارت دیگر در فصل هشتم با نمونه سیستم اخلاق حیاتی، تحول شناخت مردم در باب فقه و اخلاق در دین اسلام، و ویژگی اسلامی و مدرنیسم ایران بررسی می‌شود.

در فصل نهم، ارتباط دیپلماسی ایران و اسلام مطالعه می‌شود. بعد از انقلاب، ایران سعی کرد انقلاب را صادر کند، ولی در نتیجۀ جنگ ایران و عراق، دیپلماسی ایران از صدور انقلاب به واقع‌بینی عوض شد.

در فصل پایانی، نویسنده به تأمل در آیندۀ دولت اسلامی می‌پردازد. در حال حاضر، ارکان اساسی حکومت ایران مسن شده‌اند و در آینده تعیین جانشین مسئلۀ مهم و بزرگی می‌شود.

«رابطه دین و دولت در ایران: وضعیت تشیع متأخر» به قلم کنجی کورودا در سال ۲۰۱۵م منتشر و در ژاپن توزیع شده است.

۹- اسناد اصلاحات ارضی در مناطق مختلف کشور پس از گذشت ۵۵ سال از امضای آن توسط محمدرضا پهلوی، تحویل آرشیو ملّی ایران شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، انتقال مرحلۀ اول اسناد مرکز پژوهش و اسناد نهاد ریاست‌جمهوری به سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران پایان یافت. این اقدام در راستای اجرای مصوبۀ شورای عالی اداری و پیگیری‌ها و اقدامات معاون اسناد سازمان یادشده، صورت گرفته است.

بر اساس این گزارش، اسناد یادشده که اکثراً آسیب‌دیده و فاقد فهرست بود، بارگیری و تحویل مخازن اداره کل شناسایی و فراهم‌آوری اسناد ملّی شد.

موضوعات این اسناد شامل اسناد اصلاحات ارضی در مناطق مختلف کشور، اسناد وزارت دربار پهلوی دوم در دورۀ امیر اسدالله اعلم، اسناد کمیسیون اجتماعی وزارت دربار پهلوی دوم به ریاست محمد باهری، اسناد تعرفه‌های گمرکی در دوره‌های مختلف، اسناد استخدامی نخست‌وزیری و وزارت دربار پهلوی دوم است.

بر اساس این گزارش، تحویل مابقی اسناد موجود در مرکز پژوهش و اسناد نهاد ریاست‌جمهوری به سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، با توجه به توافق صورت‌گرفته در مراحل بعدی انجام خواهد شد.

۱۰- «دستور (گنجینه گرانمایه از خطوط علمای دوره اول صفویه)» تدوین تاج‌الدین حسین بن صاعد اصفهانی از سوی کتابخانه مجلس منتشر شد.

چاپ عکسی نسخه شماره ۲۱۴۴ کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران؛ «دستور (گنجینه گرانمایه از خطوط علمای دوره اول صفویه)» تدوین تاج‌الدین حسین بن صاعد اصفهانی (درگذشته ۱۰۰۰ ق) با مقدمه دکتر محمدکاظم رحمتی منتشر شد.

دستور -گنجینه گرانمایه از خطوط علمای دوره اول صفویه

نسخه خطی این اثر که با نام دستور نخستین‌بار توسط مرحوم دانش‌پژوه معرفی و فهرست شده و اکنون به شماره ۲۱۴۴ در دانشگاه تهران نگهداری می‌شود جزء محدود نسخه‌های خطی است که سوای ارزش‌های مختلف علمی که دارد، به دلیل در برداشتن خطوط عالمان و ادیبان سدۀ دهم هجری از اهمیت خاصی برخوردار است. متأسفانه دربارۀ مالک و گردآورندۀ مجموعۀ دستور با آنکه شخصیت برجسته‌ای بوده و همان‌گونه که در عبارت‌هایی ممدوحان و کسانی که به خواهش وی مطلبی در مجموعۀ حاضر نوشته‌اند، عالم و شخصیت مشهوری بوده، مطلب چندانی دانسته نیست. دربارۀ کامل بودن نسخه به شکلی که اکنون در اختیار ما قرار دارد به نظر می‌رسد که نسخه از انجام کامل باشد، اما در خصوص آغاز نسخه تنها می‌توان گفت که رسالۀ اولی که مجموعه با آن آغاز شده کامل است، اما آیا پیش از آن مطلبی بوده یا خیر، نمی‌توان اظهار نظری کرد. در این نسخه ۲۰۱ رساله آمده است که در مقدمۀ کتاب مصحح این رساله‌ها را معرفی نموده است.

اما این مجموعه از جهانی اهمیت دارد از جمله آنکه می‌توانیم تا حدی از دوره‌ای از زندگی تاج‌الدین حسین بن صاعد اطلاعاتی به‌دست آوریم. 

فهرست مطالب کتاب به این قرار است:

مقدمه

تاج‌الدین حسین بن صاعد، گردآورندۀ‌ دستور

فهرست تفصیلی مندرجات دستور

مجموعه دستور و نکاتی از زندگی تاج‌الدین حسین بن صاعد

استدراک

«دستور (گنجینه گرانمایه از خطوط علمای دوره اول صفویه)» در ۷۳۴ صفحه با مقدمۀ دکتر محمدکاظم رحمتی، استادیار بنیاد دایره‌المعارف اسلامی، از سوی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و دانشگاه تهران منتشر شده است.

۱۱- نشست علمی نقد و بررسی مستند «انقلاب ۵۷» برگزار می‌شود

به گزارش خبرگزاری مهر، نشست علمی «نقد و بررسی مستند انقلاب ۵۷» روز چهارشنبه ۳۰ اسفند، ساعت ۱۲ تا ۱۴، در پژوهشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی در محل سالن شهید مطهری دانشکدۀ علوم اجتماعی و ارتباطات این دانشگاه برگزار می شود.

در این نشست علمی، علیرضا خوشرو، پژوهشگر رسانه، مجموعه مستند انقلاب ۵۷ را ــ که هم‌زمان با سالروز پیروزی انقلاب اسلامی مردم ایران در بهمن‌ماه ۱۳۹۳ از شبکۀ تلویزیونی «من و تو» پخش شده بود ــ معرفی و نقد می‌کند.

نقد و تحلیل مستندها و تحریف‌های تاریخی این مجموعه از دیگر برنامه‌های این نشست است که از سوی حسین دهباشی، پژوهشگر تاریخ، ارائه می‌شود.

نشست علمی نقد و بررسی مستند انقلاب ۵۷ با برگزاری جلسۀ پرسش و پاسخ به پایان می‌رسد.

۱۲- مهلت ارسال مقاله به کنگرۀ‌ بین‌المللی علوم انسانی اسلامی تمدید شد 

با توجه به درخواست برخی از پژوهشگران برای تمدید مهلت ارسال مقاله و موافقت دبیر علمی کنگره، تاریخ ارسال مقاله تا ۳۱ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۴ تمدید می‌گردد.

پژوهشگرانی که چکیده مقالۀ‌ آنها مورد تأیید کمیسیون مربوطه قرار می‌گیرد می‌توانند با ویرایش کد مقالۀ‌ ارسالی خود در سایت کنگره، اقدام به بارگذاری اصل مقاله نمایند یا فایل word مقاله را به ایمیل کنگره ارسال کنند.

با توجه به قوانین کنگره، کمیسیون‌های تخصصی فقط مقالاتی را داوری خواهند کرد که فایل word چکیده یا اصل مقاله در سایت کنگره ثبت و کد به آن اختصاص داده شده باشد. 

کنگرۀ‌ بین‌المللی علوم انسانی اسلامی

 لزومی به رعایت ترتیب ارسال چکیده و اصل مقاله نیست و پژوهشگران می‌توانند پس از ثبت‌نام اصل مقالۀ‌ خود را ارسال کنند.

سومین کنگرۀ‌ بین‌المللی علوم انسانی اسلامی، آبان‌ماه ۱۳۹۴ در تهران و با کمیسیون‌های ۱) فلسفه و روش‌شناسی علوم انسانی اسلامی، ۲)  مدیریت تحول علوم انسانی، ۳) آموزش و پرورش و تحول بنیادین در علوم انسانی، ۴) نظریه‌پردازی و نوآوری با رویکرد اسلامی در قلمرو رشته‌های: ۴-۱) فقه و حقوق، ۴-۲) علوم سیاسی، ۴-۳) جامعه‌شناسی و ارتباطات، ۴-۴) اقتصاد، ۴-۵) تعلیم و تربیت، ۴-۶) روان‌شناسی، ۴-۷) مدیریت، ۴ـ ۸) هنر و معماری و ۴-۹) تاریخ و تمدن برگزار خواهد شد.

۱۳- ترجمۀ منظوم ۶۵ حدیث از حضرت امیرالمومنین علی(ع): حافظ محمد سعید هندی/ به کوشش: حسین متقی

به گزارش بساتین، این گفتار، ترجمۀ منظوم فارسی ۶۵ حدیث از کلمات قصار امیرالمومنین(ع) در اخلاق و مواعظ را دربردارد که حافظ محمد سعید هندی، شاعر سنی هندی قرن یازدهم و دوازدهم به شعر فارسی برگردانده است و برای نخستین‌بار، از روی نسخۀ خطی موجود در کتابخانۀ آیت الله مرعشی نجفی قم به چاپ می‌رسد.

ترجمۀ منظوم فارسی ۶۵ حدیث از حضرت امیرالمومنین علی(ع) سرودۀ حافظ محمد سعید بن کرم‌الله هندی (زنده به سال ۱۱۱۲ق) می‌باشد که در واقع گزیده‌ای از احادیث و کلام نورانی حضرت است که به ترتیب الفبایی آغاز حدیث مرتب شده و آن‌گاه شاعری سنّی از اهالی هندوستان در قالب دوبیتی، به نظم درآورده است.

اصل دست‌نویس این ترجمۀ منظوم ذیل مجموعه‌ای با عنوان منتخب گفته‌های حکما به شماره ۶۶۳۱ در ضمن برگ‌های «۱۸۲الف-۱۹۲ الف»، در کتابخانۀ بزرگ حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی(ره) در قم نگهداری می‌شود.

۱۴- «نهج‌البلاغه» علامه جعفری به چاپ یازدهم رسید

به نقل از روابط عمومی به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، نهج‌البلاغه مانند قرآن کریم، کتابی است که نه تنها هیچ‌گاه کهنه و مفاهیم سرشار و گران‌بهای آن با گذشت زمان غیر قابل استفاده برای بشر امروز نمی‌شود، بلکه مملو از مفاهیم فرازمانی است.

بر همین اساس کتاب «نهج‌البلاغه» ترجمۀ محمدتقی جعفری (قدس سره) با استقبال بسیار خوبی از جانب عموم مردم مواجه شده، به صورتی که چاپ این کتاب در کمتر از ده سال از چاپ نخست آن، یازده دوره تجدید چاپ شده است.

دربارۀ ویژگی‌های این کتاب می‌توان از آن به عنوان کتاب زندگی و حتی حاوی مطالب مفید و نکات ظریف مدیریت در زندگی و همچنین ارائۀ بهترین راهکارها و راه حل‌ها در مواجهه با مشکلات یاد کرد.

یکی دیگر از ویژگی‌های «نهج‌البلاغه» با ترجمۀ استاد محمدتقی جعفری توسط به‌نشر، جامعیت آن است به طوری که مجموعه‌ای کامل از سنت بوده و کوتاه، گویا و عمیق می‌باشد.

این کتاب گران‌بها در قطع وزیری و در تعداد صفحاتی برابر با ۱۲۴۳ به مبلغ ۲۸۰۰۰۰ ریال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

۱۵- شماره‌های ۱۴۹ و ۱۵۰ «آینه پژوهش» (دوماهنامه نقد کتاب، کتاب‌شناسی و اطلاع‌رسانی در حوزۀ فرهنگ اسلامی) منتشر شد

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) شماره‌های آذر ــ اسفند دوماهنامه «آینه پژوهش» (۱۴۹ و ۱۵۰) با مطالبی متنوع در حوزۀ فرهنگ اسلامی منتشر شد.

این شماره «آینه پژوهش» بخش‌های مقاله، نقد و بررسی کتاب، دیگرنگاشته‌ها، کتاب‌شناسی موضوعی، تازه‌های نگارش و نشر و اخبار را دربرمی‌گیرد.

در بخش مقاله، با این نوشتارها آشنا می‌شوید:

ــ شکل و ساختار قرآن/ نصرت نیل‌ساز، آنگلیکا نویورت

نویسنده در این مقاله، گونه‌های ادبی خاصی را که در قرآن گرد آمده است، به لحاظ محتوا و صورت بررسی می‌کند. وی همچنین ارتباطات درون‌متنی ــ یعنی گونه‌های مختلف ارتباط بخش‌های مجزا در هر سوره ــ را مورد واکاوی قرار می‌دهد.

ــ آیینه جمال الهی، ابعاد زیبایی الهی و آدم علیه‌السلام به عنوان جلوه‌گاه آن در دیدگاه روزبهان بقلی شیرازی/ کازوبو مورانا

در این مقاله نگارنده، روزبهان بقلی شیرازی را به عنوان عاشق زیبایی و مدافع استوار برای پرداختن به تصوف عاشقانه معرفی کرده است و از آثار برجای‌ماندۀ روزبهان در این راه مدد می‌جوید.

ــ‌ اسلام در بستر عربی آن/ آلاء وحیدنیا، فرانسوا دو بلوا

در این مقاله مکتب نوپدید «تجدیدنظرطلبان» مورد بررسی قرار می‌گیرد. از دیدگاه این مکتب، خاستگاه اسلام در نقطه‌ای غیر از آن چیزی است که از مسلمانان نخستین گزارش شده و قرآن موجود نیز بازسازی‌شدۀ نسخه‌ای قدیمی‌تر است.

ــ دو پیشنهاد به وزارت علوم درباره مقالات علمی ــ پژوهشی/ سجاد آیدِنلو

ــ معرفی نشریات جهان اسلام در قرن نوزدهم: نمایه‌شده در المنار/ مجید دانشگر

در بخش نقد و بررسی کتاب به این کتاب‌ها پرداخته شده است:

ــ نقد، بررسی و تکمله‌ای بر مدخل جهانشاه قراقویونلو، در دایره‌المعارف بزرگ اسلامی (ج ۱۹)/ مهدی اللهیاری تبریزی

ــ سخندانی و خوشخوانی … !/ فرزاد ضیائی حبیب‌آبادی

ــ کارگاه حشر معانی: معرفی کتاب رستاخیز کلمات/ رقیه همتی، عبدالله ولی‌پور

ــ ای خطّه دلیری و دانایی/ مهدی فیروزان

ــ مروری بر کتاب اصول دین امامیه/ عبدالحسین طالعی

ــ بررسی دو کتاب از یک مجموعه/ موناالسادات جهان‌مراد نوری

ــ نقدی بر «حلاج»، نوشته دکتر ولایتی/ حسین علیزاده

بخش دیگرنگاشته‌ها در این دوماهنامه شامل مطالب زیر است:

ــ گزارشی از کتاب روش‌شناسی مطالعات اسلامی در غرب/ رسول نوروزی فیروز

ــ پاره‌های اسلام‌شناسی/ محمدحسین رفیعی

ــ مروری بر مقاله مطالعات قرآنی غیرمسلمانان تا قرن نوزدهم میلادی/ نصرت نیل‌ساز

ــ مروری بر مقاله مسئله تاریخ‌گذاری قرآن‌های کهن/ نصرت نیل‌ساز…

۱۶- کتاب «حضرت فاطمه(س) نماد و الگوی برتر زنان مسلمان» به همّت رایزنی فرهنگی کشورمان در کابل چاپ و منتشر شد

به نقل از اداره‌‌ کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، کتاب «حضرت فاطمه(س) نماد و الگوی برتر زنان مسلمان» شامل بخش‌های مختلف از جمله شناخت حضرت فاطمه زهرا(س)، حضرت فاطمه زهرا(س) در اندیشۀ امام خمینی(ره)، حضرت زهرا(س) از منظر امام خامنه‌ای(حفظه‌الله)، نقش حجاب در سلامت عمومی است.

این کتاب در شمارگان ۱۰۰۰ نسخه چاپ شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

۱۷- کتاب «چالش اعراب و اسرائیل، صد پرسش و پاسخ» اثری از پدرو بریگر است که توسط بهروز اصغری کوسالاری ترجمه شده و انتشارات ایده نو آن را منتشر کرده است

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در کتاب  «چالش اعراب و اسرائیل، صد پرسش و پاسخ» که با نوشتاری از دکتر شهریار نیازی همراه است، صد پرسش دربارۀ موضوع منازعۀ اسرائیل و فلسطین مطرح شده که نویسنده در کتاب به آن پاسخ داده است. برخی از این پرسش‌ها عبارت‌اند از: آیا تمام یهودیان، مشروعیت صهیونیست را تأیید می‌کنند؟ چه زمانی حس میهن‌پرستی فلسطینی‌ها برانگیخته شد؟ واژۀ نکبت در کلام فلسطینی‌ها به چه معناست؟ چرا فلسطینی‌ها به خشونت روی آوردند؟ چه کسی حکومت فلسطین را اداره می‌کند؟ آیا اقدامات شهادت‌طلبانه، مانعی بر سر راه سازش است؟ چرا حضور ایران در چالش بین اعراب و اسرائیل بارز است؟ آیا امکان سازش و همزیستی بین اسرائیل و فلسطین وجود دارد؟ و چند ده سؤال دیگر که پاسخ آنها در این کتاب داده شده است.

چاپ نخست کتاب «چالش اعراب و اسرائیل، صد پرسش و پاسخ» در ۱۴۱ صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه و بهای صدهزار ریال توسط انتشارات ایده ‌نو منتشر شده است.

۱۸- «روزشمار تاریخ معاصر ایران» رونمایی شد

مراسم رونمایی و بررسی کتاب «روزشمار تاریخ معاصر ایران» نوشتۀ محسن غنی یاری با حضور عباس سلیمی‌نمین، یعقوب توکلی، جواد کامور، حسن بهشتی‌پور و علی‌اکبر رنجبر کرمانی، دوشنبه ۱۸ اسفندماه در پردیس سینمایی رازی برگزار شد.

۱۹- کتاب «خلیج فارس جزایر سه‌گانه» با اهتمام امیرهوشنگ اقبال‌پور و زهرا نجیبی از سوی انتشارات آبرنگ منتشر شد

کتاب خلیج فارس جزایر سه‌گانه

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، تاریخچۀ خلیج فارس، خلیج فارس در شاهنشاهی هخامنشی، حاکمیت جزایر سه‌گانه، ایران و کرانه‌های جنوبی خلیج فارس از ایلامیان تا ساسانیان، ظهور اسلام و تأثیر آن بر منطقه، آغاز ورود بیگانگان به خاک ایران، اسناد و مدارک مبنی بر مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانه و خروج انگلستان از خلیج فارس از جمله موضوعاتی است که در  کتاب «خلیج فارس جزایر سه‌گانه» بیان شده است. در بخشی از مقدمۀ این کتاب می‌خوانیم: «جهان و جهانیان باید بدانند این ملّت صبور، غیور، اهل تمدن، زاده پارس مثل دریا می‌خروشند و در سایۀ نظام مقدس جمهوری اسلامی و با حفظ آرمان‌های شهدا وجب به وجب این خاک را حافظ و نگهبان هستند و خواهند بود».

در بخشی  از این کتاب آمده است: «کوروش کبیر مرز کشورش را در آن طرف کوه‌های افغانستان امروزی و به نزدیکی سند قرار داده بود، ولی داریوش بزرگ چون به مصر شتافت و با دریانوردان و دانشمندان آن سرزمین کنکاش نمود، دانست که بدون وجود سرزمین زرخیز و پهناور آریایی هند، پادشاهی جهانی او رونق و نظم اقتصادی درخور و شایسته نخواهد داشت…»

انتشارات آبرنگ، کتاب «خلیج فارس جزایر سه‌گانه» را در قالب ۵۶ صفحه با شمارگان ۱۰ هزار نسخه و قیمت ۴۵۰ هزار ریال منتشر کرده است.


پاسخ دهید