رصد اخبار تاریخی هفته

۱-سلسله نشست‌های تاریخ اجتماعی

انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشگاه تهران، سلسله نشست‌های تاریخ اجتماعی را برگزار می‌نماید:

سخنرانی دکتر محمدرضا جوادی یگانه، عضو هیئت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران با موضوع: جامعه‌شناسی تاریخی و تاریخ اجتماعی، واگرایی‌ها و همگرایی‌ها (یکشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۳ ساعت ۱۶)

سخنرانی دکتر ابراهیم موسی‌پور، عضو هیئت علمی بنیاد دایره‌المعارف اسلامی، با موضوع: خواندن تصویر در مطالعات تاریخ اجتماعی، درنگی روش‌شناختی ـ آسیب‌شناسی (۷/۲/۱۳۹۴، ساعت ۱۶)

مکان: تالار باستانی پاریزی دانشگاه تهران 

سلسله نشست‌های تاریخ اجتماعی

۲- نشست نقد و بررسی کتاب «ایران صفوی؛ نوزایی امپراتوری ایران» برگزار می‌شود. 

به همت کارگروه تاریخ و باستان‌شناسی خانۀ اندیشمندان علوم انسانی و با همکاری بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، نشست نقد و بررسی کتاب «ایران صفوی؛ نوزایی امپراتوری ایران» برگزار می‌شود.

نشست نقد و بررسی کتاب ایران صفوی؛ نوزایی امپراتوری ایران

نویسندۀ کتاب، اندرو جی. نیومن استاد مطالعات اسلامی دانشگاه ادینبورو اسکاتلند و دانش‌آموختۀ دکترای مطالعات اسلامی دانشگاه کالیفرنیاست. وی در حوزه‌های مختلف تاریخ اسلام، به‌ویژه دوران شکل‌گیری تشیع و فقه امامی تا دورۀ صفوی صاحب اثر است و در کنار مطالعات اسلامی، در زمینۀ متون ادبیات فارسی و عربی فعالیت می‌کند. از او کتابی با نام «دورۀ شکل‌گیری تشیع دوازده امامی، گفتمان حدیثی میان قم و بغداد» هم ترجمه و منتشر شده است.

در نشست نقد و بررسی این کتاب، که به همت کارگروه تاریخ و باستان‌شناسی خانۀ اندیشمندان علوم انسانی و با همکاری بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه برگزار خواهد شد، آقایان دکتر محمدکاظم رحمتی و دکتر مجتبی خلیفه از اعضای هیئت علمی دانشنامۀ جهان اسلام و محققان تاریخ ایران، و دکتر عیسی عبدی، مترجم کتاب، سخنرانی خواهند کرد. این نشست روز چهارشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۳، ساعت ۱۶ در محل خانۀ اندیشمندان علوم انسانی، خیابان ویلا، نبش ورشو برگزار می‌گردد و حضور برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.

۳- مجموعه مقالات نخستین همایش بین‌المللی «تاریخ محلی مازندران» به کوشش دکتر علی رمضانی پاچی منتشر شد.

به گزارش کتابخانۀ مجلس، سنت تاریخ‌نگاری محلی در جهان، جهان اسلام و ایران سابقۀ دیرینه‌ای دارد. این شق از تاریخ‌نگاری اسباب پاینده‌سازی مناطق مختلف را فراهم کرده است. کتب تاریخ‌های محلی نشان‌دهندۀ این است که این گروه از مورخان با فراغ بال بیشتری توانسته‌اند چشم‌اندازهای مختلف حیات اجتماعی گذشته را زنده نگه دارند و برای نسل‌های بعد ذکر خبر کنند.

نخستین همایش بین‌المللی «تاریخ محلی مازندران» روز پنجشنبه هفتۀ گذشته با حضور جمعی از مورخان، فرهیختگان، پژوهشگران و علاقه‌مندان فرهنگ این استان در مجموعۀ پردیس نیروی انتظامی آغاز شد.

فهرست مقالات به ترتیب الفبای نام نویسندگان به این قرار است:

ابوالحسنی ترقی، مهدی/ مازندران در مداخل دانشنامه ایرانیکا

اسدپور، حمید و اسکندری، حسین/ بازکاوی رابطه شاه اسماعیل صفوی و خاندان چلاوی در مازندران

اعلامی زواره، زهرا/ بررسی صنایع دستی بافندگی و سفالگری در مازندران

انوری، امیر هوشنگ/ دریای خزر، طبرستان، گیل و دیلم در نقشه‌های دورۀ اسلامی

بابازاده طلوتی، رقیه/ بررسی گفتمان قدرت اسکندر چلاوی با رویکردی تطبیقی منابع مرعشی و تیموری

باقری‌ زاد گنجی، نبی‌اله/ علل و زمینه‌های مهاجرت علویان به تبرستان

پورقنبر، محمدحسن/ گاومیری در مازندران در سال‌های دهه۱۳۰۰ش

تاج علی، زینت/ تأثیر حملات عثمانی به قلمرو شاه عباس و ساخت شهرهای جدید در مازندران

حسن‌آبادی، ابوالفضل/ درآمدی بر ریخت‌شناسی محلی‌نگاری در تاریخ معاصر ایران

حسن‌نژاد، زمانه/ تأثیر حزب توده بر نهاد آموزش در مازندران ۱۳۳۲-۱۳۲۰

رجایی، عبدالمهدی/ معرفی آثار شهرنگاری ایالات مازندران در دوره قاجار

رضوی، سید ابوالفضل و فروغی محمدحسین/ بررسی تطبیقی تاریخ طبرستان و محاسن اصفهان

رمضانی، سجاد/ واکاوی زمینه‌های شکل‌گیری حکومت علویان تبرستان با رویکردی به قیام یحیی بن عبدالله

روح بخش اله آباد، رحیم/ بررسی ورود نواب صفوی به مدرسه ایراندخت ساری

زارعی مهرورز، عباس/ بررسی علل تیرگی روابط مازیار بن کارن و  طاهریان

زمانی، مهدی/ از مکتب تا مدرسه (نگاهی به نخستین آموزشگاه‌های بابل و نخستین تلاشگران آن در روزگار قاجار)

ستوده، مولود/ طرح پیشنهادی ساخت کارخانه کاغذسازی در ایران (مازندران و دورود)

شجری قاسم خیلی، رضا و پیری، آناهیتا/ مناسبات سیاسی و فرهنگی تبرستان با دستگاه خلافت عباسی

صابری، یاسر/ عوامل مؤثر بر گسترش تشکیلات و محبوبیت حزب توده در مازندران در فاصله سال‌های ۱۳۲۰-۱۳۲۴

عابدینی عراقی، مهدی. ابوالفضل نیکوبیان. الهام شیرزادی آهودشتی/ مسجدی نویافته از دوره آل بویه در مرکز شهر قدیم پریم

عادلفر، باقر علی و باقری زاد فیروزی، رضاعلی/ نقش دریای مازندران و ایالت‌های جنوبی آن در تجارت خارجی عصر صفویه

قائد شرفی. بهناز و معینی، مینا و سلیمانی، بتول/ بررسی روابط تجارتی ایالت مازندران با روسیه و تأثیر آن در اقتصاد محلی

قربانی، وحید/ رویکردی جغرافیایی ـ تاریخی به شهر «میله»

کهنسال. حسن و پناهی، عباس و حداد عراقی، ثریا/ جایگاه سیاسی، اقتصادی آشوراده برای روسیه بر اساس گزارش سفرنامه‌نویسان اروپایی دوره قاجار

گودرزی، معصومه/ بررسی آداب و رسوم مردم مازندران از دیدگاه سیاحان خارجی

گیلانی، نجم‌الدین/ بررسی تحلیلی مقاومت مردم طبرستان در مقابل اعراب مسلمان

محمودپور، محمد/ آبَسکون بزرگ‌ترین بندر کرانه‌های جنوبی دریای خزر 

معلمی، مصطفی/ حکومت داعی کبیر در طبرستان و دوگانگی در برخورد با مخالفان

معینی. مینا و قائد شرفی، بهناز و سلیمانی، صفورا/ بررسی عملکرد و اقدامات حزب توده در استان مازندران

مؤمن، ابوالفتح/ حکمرانی ظهیرالدوله بر مازندران در دوره استبداد صغیر

نامدار جویباری، خدیجه/ بازتاب شخصیت‌های تاریخی در افسانه‌های مازندران

نجف‌پور، مریم و محجوب، الهه/ تأثیرات صنعت نساجی بر تحولات شهرستان شاهی در دوره پهلوی اول

نوری خوش رودباری، محمدعلی/ مؤلف مرزبان‌نامه تبری کیست؟

یاری، محمد/ پیشنهادی برای بازسازی دیوار و دروازه قاجاری شهر ساری با استناد به مدارک موجود

Mazandaran in Russian sources/ elena andreeva

Mazandarani studies in Georgia- the past…/ nikolo znakhutsrishvili, George sanikidze

از اعضای کمیته علمی همایش می‌توان به دکتر مرتضی نورائی، دکتر اصغر منتظر القائم، دکتر حسین اسلامی، دکتر علی ططری و … اشاره کرد.

۴- دانشنامه جامع کرمان تدوین می‌شود

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران، براساس تفاهم‌نامه‌ای که میان سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی به نمایندگی سید رضا صالحی امیری و استانداری کرمان به نمایندگی علیرضا رزم حسینی منعقد شد مقرر گردید که دانشنامه جامع کرمان تدوین شود.

براساس این تفاهم‌نامه، طرفین باید برای استفادۀ هر چه بیشتر از ظرفیت‌های علمی کشور برای تدوین دانشنامۀ جامع کرمان استفاده کنند. همچنین طرفین باید در بررسی و شناسایی نیازهای گوناگون در زمینه‌های مختلف علمی، تحقیقاتی و بهره‌گیری مطلوب از امکانات موجود و منابع مطالعاتی برای تدوین دانشنامۀ جامع استان کرمان همکاری نمایند.

سازمان اسناد و کتابخانه ملی بر اساس این تفاهم‌نامه متعهد می‌شود که کلیۀ اقدامات علمی دانشنامۀ جامع کرمان و نیروی متخصص علمی و منابع لازم بدین منظور را تأمین کند. آماده‌سازی و ارائۀ طرح دانشنامه در بخش‌های مختلف تاریخ، جغرافیا، هنر، سیاست، اقتصاد، ادیان و مذاهب، مشاهیر و سایر موضوعات مطابق اصول دانشنامه‌نویسی از دیگر تعهدات این سازمان است. طرفین توافق کرده‌اند کارگروه مشترک متشکل از نمایندگان هر دو دستگاه از سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی و استانداری کرمان ظرف مدت یک ماه از تاریخ امضای تفاهم‌نامه نسبت به اجرایی نمودن تعهدات و انجام دادن سایر امور مربوطه اقدام و گزارش آن را سه ماه یک بار به بالاترین مقام ذی‌ربط ارائه نمایند.

شایان ذکر است این تفاهم‌نامه روز ۵ اسفندماه در حاشیۀ بازدید علیرضا رزم حسینی، استاندار کرمان، از سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران منعقد و میان طرفین مبادله شد.

۵- همایش بین‌المللی تمدن جیرفت برگزار می‌شود

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران، براساس تفاهم‌نامه‌ای که به صورت سه‌جانبه میان سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران به نمایندگی دکتر سیدرضا صالحی امیری، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به نمایندگی آقای مسعود سلطانی‌فر و استانداری کرمان به نمایندگی آقای علیرضا رزم حسینی منعقد شد، همایش بین‌المللی «تمدن جیرفت» به منظور معرفی پیشینۀ تمدنی ایران و پژوهش دربارۀ یافته‌های باستانی این منطقه، با مشارکت سه دستگاه یادشده برگزار می‌شود.

همکاری سه‌جانبه در برگزاری همایش بین‌المللی «تمدن جیرفت» اعم از فراخوان مقاله و دعوت از استادان برای ایراد سخنرانی، برگزاری نمایشگاه از آثار و منابع مربوط به تمدن جیرفت، انتشارات و سایر امور فرهنگی در جهت برگزاری همایش، همکاری طرفین در بررسی و شناسایی نیازهای گوناگون برای برگزاری همایش بین‌المللی «تمدن جیرفت» در زمینه‌های مختلف علمی، تحقیقاتی و بهره‌گیری مطلوب از امکانات موجود و منابع مطالعاتی، همکاری مشترک در اجرای پروژه‌های پژوهشی، تحقیقاتی، تخصصی و انتشاراتی در حوزۀ باستان‌شناسی شهرستان جیرفت، همکاری مشترک مرکز تحقیقات ایران‌شناسی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی با پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و استانداری کرمان در معرفی تمدن جیرفت از مفاد این تفاهم‌نامه است.

براساس این تفاهم‌نامه، استانداری کرمان ضمن مدیریت اجرایی طرح‌های مطرح‌شده، متعهد می‌شود کلیه امور تفاهم‌نامه را در استان کرمان ساماندهی و حمایت نماید. همچنین براساس این تفاهم‌نامه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز باید زمینۀ بازدید شرکت‌کنندگان در همایش، از آثار تمدنی شهرستان جیرفت را فراهم کند و برگزاری نشست علمی معرفی پیشینۀ تاریخی و تمدنی جیرفت در شهر کرمان یا جیرفت را در برنامۀ کاری خود قرار دهد. سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی هم براساس این تفاهم‌نامه متعهد می‌شود خدمات ویژه‌ای به اعضای هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی و همچنین مدیران استانداری کرمان در استفاده از منابع کتابخانۀ ملی و آرشیو ملی ارائه نماید. همچنین سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی متعهد می‌شود در استقرار دبیرخانۀ همایش بین‌المللی جیرفت همکاری نماید.

۶- کتابخانۀ الکترونیکی شیعه در ebookshia 

Ebookshia کتابخانۀ الکترونیکی شیعه شامل منابع شیعی در زمینه‌های قرآن، احادیث، فقه، تاریخ، علوم، جغرافیا، رجال، کتاب‌شناسی و… راه‌اندازی شد. در کتابخانۀ الکترونیکی شیعه جست‌وجو در همۀ موارد، عناوین و نویسندگان امکان دارد و همچنین فایل منابع به صورت الفبایی دردسترس است و می‌توان در نوع منبع، جست‌وجو را به سند، مقاله، پایان نامه، کتاب و… محدود کرد.

مشاهدۀ منابع به صورت فایل‌های PDF و DOC و DOCX است و در ذیل هر عنوان از منابع، نویسنده منبع، نوع منبع و موضوع منبع مشخص شده است. همچنین آثار به زبان‌های انگلیسی، عربی، فارسی، فارسی ـ عربی و فرانسوی در دسترس هستند.

فهرست موضوعات در این کتابخانۀ الکترونیکی علاوه بر اینکه در صفحۀ اصلی سایت در دسترس قرار گرفته است، در فهرست موضوعات نیز به صورت درختواره قرار دارد که با کلیک روی هر کدام از موضوعات کلی، به آسانی به موضوعات جزئی‌تر می‌توان راه یافت؛ مثلا در حوزۀ جغرافیا، با کلیک روی آسیا، آسیای میانه، آسیای صغیر، جنوب و شرق آسیا، شامات، شبه‌قاره هند، ایران، عراق، و جزیره‌العرب گشوده می‌شود که باز با کلیک روی هر کدام از این کشورها به تقسیم‌بندی جزئی‌تر دست می‌یابیم. همچنین در نمایش خطی منابع نیز تقسیم‌بندی‌ها از کل به جزء قرار گرفته و تعداد منابع مربوط به هر حوزه نیز مشخص است.

در کتابخانۀ الکترونیکی شیعه تا کنون ۲۲۲۴ منبع از ۱۲۷۵ نویسنده نهاده شده است که بالطبع این تعداد همواره روند افزایشی دارد و بر تعداد این منابع افزده خواهد شد.

کتابخانۀ الکترونیکی شیعه

اما تقسیم‌بندی موضوعی این سایت به این قرار است:

قرآن 

منابع مربوط به قرآن را می‌توان در دو بخش تفاسیر و علوم قرآنی جای داد. در بخش تفاسیر، کتاب‌های تفسیری شیعه و مقالات و پژوهش‌های مربوط به این موضوع قرار داده شده است. در بخش علوم قرآنی، به مباحثی که دربارۀ قرآن نگارش یافته توجه شده است. در این بخش نیز متون و پژوهش‌ها و مقالات به تفکیک آمده است؛ همچنین مباحث مربوط به تحریف قرآن در این بخش آمده است.

این بخش شامل ۱۵۲ منبع است و زیرمجموعه‌های آن شامل تفاسیر، متون، و علوم قرآنی است.

حدیث

منابع حدیثی به دو بخش متون حدیثی و پژوهش‌ها و مقالات تقسیم شده است. جمع کثیری از احادیث شیعه مربوط به ادعیه و زیارات شیعی است. کتاب‌های حدیثی و روایی و کتب ادعیه و همچنین کتاب‌های مربوط به تقویم و مناسبت‌های شیعی در این بخش آمده است.

این بخش شامل متون حدیثی شیعه، مقالات، ادعیه، زیارات و تقویم، زیارت عاشورا، زیارت جامعه، موسوعه، صحیفه سجادیه، دعای کمیل، کلیات، دعای ندبه و… است. در این بخش فایل ۲۵۷ منبع بارگذاری شده است.

فقه

در این بخش متون فقهی اصلی شیعه در بخش متون و مقالات و پژوهش‌های فقهی در بخش پژوهش‌ها آمده است. در بخش پژوهش‌ها، مباحث مهم فقهی که مختص شیعه است مانند تقیه، جهاد، نماز، وضو و… بیان شده است. 

این بخش شامل متون، پژوهش‌های جهادی، توسل، نماز، زیارت قبور، تقیه، زنان و… است. ۸۵ منبع از ۷۹ نویسنده تاکنون در این قسمت بارگذاری شده است.

تاریخ

تاریخ شیعه دوره‌های پرفرازونشیبی را به خود دیده است. دسته‌بندی این حوادث شامل بخش‌های متعدد و گسترده‌ای است. در این بخش مباحث تاریخی شیعه به چهار زیرشاخه تقسیم می‌شود. مهم‌ترین بخش‌ها شامل تاریخ معصومین(ع)، به تفکیک موضوعات مربوط به هر یک از امامان(ع) را در خود جای داده است. در این بخش مباحث هر یک از ائمه در شاخۀ مربوط به خود دسته‌بندی شده است. در بخش دیگر تاریخ شیعه به صورت کلی از زمان شکل‌گیری تا کنون، مفهوم تشیع و مباحثی که به کل تشیع اختصاص دارد جای دارد. بخش سوم با نام تاریخ عمومی رویدادهای شیعی شامل قیام‌ها و جریاناتی را که در دوره‌های مختلف اسلامی به‌وجود آمده و مربوط به دولت یا حکومت خاصی است و همین طور مرتبط با شیعه است تحت پوشش زمانی همان دوره قرار داده است. در بخش چهارم دولت‌های شیعی به دلیل اهمیت آن در یک موضوع خاص دسته‌بندی شده است. در این دسته‌بندی نیز دولت‌های شیعه در کشورها و مناطق مختلف تفکیک شده است.

در این بخش ۴۶۷ منبع از ۳۳۲ نویسنده قابل بازیابی است.

جغرافیا

مقالات این بخش در حوزۀ جغرافیای شیعه در کشورها و شهرهای مختلف است. این تقسیم‌بندی بر اساس مناطق و بلاد اصلی دنیای اسلام در حوزۀ عراق، شامات، جزیره‌العرب و ایران و نقاط دیگر در افریقا، اروپا و امریکا خواهد بود. در این قسمت می‌توانید متون پژوهش‌های مربوط به حضور و گسترش تشیع را در مناطق مختلف از دیرزمان تاکنون دنبال کنید.

۲۶۷ منبع از ۱۹۵ نویسنده در قسمت جغرافیای ای بوک شیعه بارگذاری شده است.

علوم

شیعه علاوه بر علوم دینی در زمینۀ علوم دیگر نیز دارای تألیفات و آثار باارزشی است که می‌توان این علوم را در حوزه‌های علوم فلسفی و عقلی، علوم عرفانی، علوم طبیعی و علوم ادبی تقسیم کرد. تألیفات شیعیان در این حوزه‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی در این قسمت جای می‌گیرد. 

فرهنگ و تمدن

تفکر و اعتقادات شیعی همان طور که در آثار مکتوب جهان اسلام نقش به‌سزایی ایفا کرد در هنر، فرهنگ، ادبیات و آداب و رسوم نیز تجلی یافت. این تجلی هنر شیعی را می‌توان در سه بخش ادبیات، هنر و معماری و همچنین آداب و رسوم و فرهنگ شیعی تقسیم کرد. در هر یک از این بخش‌ها تقسیم‌بندی‌هایی انجام شده است تا هر موضوع اختصاصی در محدودۀ خود جای گیرد. به این ترتیب شعر شیعی که از مهم‌ترین پایگاه‌های تجلی اندیشۀ شیعی است، در یک بخش با تفکیک زیرمجموعه‌های ادبیات و شعر عاشورایی و غدیریه‌ها، شعرای شیعی و دیگر موارد مطرح شده است. در بخش مربوط به هنر و معماری، کتاب‌های مربوط به کتیبه‌ها، نقاشی‌ها، بناها، مسکوکات و دیگر آثاری که به صورت تمدنی تجلی پیدا کرده مطرح شده است. مراسمات، آیین‌ها، سوگواری‌ها، مباحث اجتماعی، زنان و خانواده موضوعاتی است که در بخش سوم و به تفکیک شاخه‌بندی شده است.  

بیش از ۱۰۰ منبع از صد نویسنده را در فرهنگ و تمدن جست‌وجو کنید.

کلام و فقه

این بخش که خود شامل دو موضوع است، به مباحث کلامی شیعی و فرق شیعی می‌پردازد. در بخش کلام و اعتقادات شیعه که بر اساس پنج محور اعتقادی شیعه تقسیم شده است، متون اعتقادی اصلی و قدیمی شیعه و مقالات و مکتوبات جدید جای گرفته است. همچنین در این بخش قسمتی با عنوان مناظرات در نظر گرفته شده که مباحث اختلافی بین شیعه و دیگر تفکرات و شبهات و مباحث مربوط به گفت‌وگوی کلامی بین علما و دیگران بیان شده است و همین طور در قسمت کلیات، کتاب‌های کلی دربارۀ اعتقادات جای گرفته است.

اگرچه شیعه امروزه تنها به گروه امامیه اثناعشریه گفته می‌شود، بر اساس تعاریف شیعه در تاریخ گروه‌هایی شکل گرفته‌‌اند که در مراحل مختلف از این فرقه جدا شده و گروه‌های مختلفی را تشکیل داده‌اند. برخی از این فرقه‌ها از بین رفته‌اند و برخی هنوز باقی هستند. در این بخش مهم‌ترین این فرقه‌ها دسته‌بندی شده و مباحث و آثار مربوط به آنان جمع‌آوری شده است. این قسمت، هم شامل آثاری است که خود این فرقه‌ها تألیف کرده‌اند و هم منابعی که دیگران در تأیید یا رد آنان نوشته‌اند. همچنین هم آثار تاریخی و اصلی و همین طور جدید و پژوهشی را دربرمی‌گیرد.

۳۶۷ منبع از بیش از ۲۵۰ نویسنده در این قسمت درگاه بارگذاری شده است.

روحانیت و حکومت

روحانیت و حوزه‌ها به عنوان پایگاه اساسی اندیشه و رشد تفکرات شیعه مباحث متنوعی را در آثار مکتوب شیعه به خود اختصاص داده است. بر همین اساس مباحثی مانند تاریخ حوزه‌ها، تفکرات موجود در آنها، روش‌ها و کتاب‌های درسی، مباحث مربوط به اجتهاد و مرجعیت، روش‌های و دیدگاه‌های علمای شیعه در این بخش جای دارد. علاوه بر این به دلیل اهمیت و نقش روحانیت و حوزه‌ها در شکل‌گیری تفکر و اندیشۀ سیاسی و فقه حکومتی شیعه، مباحث مربوط به ولایت فقیه، اندیشۀ سیاسی، فقه سیاسی، حکومت، تشیع و انقلاب و تأثیرات آنها در ایجاد حکومت اسلامی بر اساس ولایت فقیه و تفکر شیعی، هر کدام به تفکیک در این بخش قرار گرفته است. در واقع هر آنچه مربوط به تفکر سیاسی و اندیشۀ حکومت شیعی است در این بخش جای دارد. 

۱۴۳ منبع از ۱۱۶ نویسنده تاکنون در این قسمت قرار گرفته است.

رجال

بخش رجال مربوط به شناخت شخصیت‌های شیعی است. برخی کتاب‌ها به صورت تک‌نگاری به احوال و زندگی یک شخصیت اختصاص دارد. گاه گروهی از افراد که در یک ویژگی مشترک‌اند در یک مجموعه قرار می‌گیرند. این شخصیت‌ها در تراجم عمومی مطرح می‌شوند و گاه تعدادی از شخصیت‌ها بر اساس منطقه‌ای خاص در یک کتاب جای می‌گیرند. هر یک از این گروه‌ها در این بخش در قسمت‌های تراجم تک‌نگاری، تراجم عمومی، تراجم منطقه‌ای و تذکره‌ها جای می‌گیرد. همچنین در این بخش خاندان‌ها، انساب، قبایل و گروه‌های شیعی که در گذشته و حال نقشی در تاریخ و تفکر شیعی داشته‌اند شرح داده شده‌اند.

کتاب‌شناسی

کتاب‌شناسی شیعه از موضوعاتی است که علمای شیعه به آن توجه نموده‌اند. برخی از کتاب‌شناسی‌ها از قدمت دیرینه‌ای برخوردارند که در قسمت متون معرفی شده‌اند. شناخت و نقد و بررسی یا معرفی این کتاب‌ها در قسمت مقالات و پژوهش‌ها جای می‌گیرد. همچنین نسخ خطی موجود نیز در این بخش دارای اهمیت ویژه‌ای است. معجم‌ها و فرهنگ‌های شیعی نیز به سهم خود تفکیک شده و موضوع جداگانه‌ای را شامل می‌شود. مقالات در شناخت منابع به لحاظ روشی و موضوعی به سیره‌نگاری، مقتل‌نگاری، تاریخ‌نگاری و روش‌شناسی تقسیم شده است. 

۷- فصلنامۀ «نقد کتاب تاریخ» (سال اول، شمارۀ ۱ و ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۳) به سردبیری حبیب‌الله اسماعیلی منتشر شد.

فصلنامۀ نقد کتاب تاریخ

فهرست مطالب این شماره از فصلنامۀ «نقد کتاب تاریخ» به این شرح است:

سخن سردبیر: چرا نقد؟ چرا فصلنامه

نقد آثار تألیفی 

مطالعه‌ای میان‌رشته‌ای در حوزۀ تاریخ فرهنگی/ علیرضا ملایی توانی

واکاوی یک نهاد اجتماعی/ عبدالرضا کلمرزی

بازتاب سیاست پهلوی‌ها در سیستان و بلوچستان/ عبدالودود سپاهی

دین‌ورزی گیلانیان در گذر تاریخ/ مریم شادمحمدی

دفاع از تاریخ‌نگاری سیاسی در برابر تاریخ‌نگاری اجتماعی و فرهنگی/ یونس صادقی

پهلوان نامی بختیار به روایت تاریخ و ترانه/ امین تریان

دربارۀ آیین‌ها، باورها و فرهنگ مردم بلوچستان/ عبدالله صفرزایی

ترکان، اسلام و علوی‌گری ـ بکتاشی‌گری در آناتولی/ حمیده شهیدی

قم در آیینۀ اسناد/ غلامرضا عسکری

نقد برگزیده

درسنامه‌ای ناتمام/ محسن رحمتی

نقد دیروز

از کودتا از انقلاب/ علی‌اکبر عباسی، زهرا طاهری

نقد آثار ترجمه

چالش‌های تاریخ‌نگاری وارونه در قفقاز/ سالار سیف‌الدینی

گذری تاریخی بر هنر و معماری اسلامی/ فهیمه مخبر دزفولی

روایت یک مأموریت/ علی‌اکبر عباسی، ابوالحسن فیاض انوش

بازخوانی روش نقادی محدثان مسلمان/ سید جلال محمودی

منطق عینی ابن خلدون/ سیدعلی حسینی قمصری

واکاوی دو تلقی تاریخی از راهزن: فرشته و اهریمن/ جعفر مرادحاصلی

نقش آلمانی‌ها در ایران از دیدگاه دیپلماسی فرانسه/ رحیم شبانه

نقد از زبان دیگران

دغدغۀ آشتی دادن مدرنیته با فرهنگ ایرانی/ لیدا ملکی رسته کناری

مثل و سیاست در تاریخ نخستین تمدن اسلام/ محمدابراهیم باسط

یک کتاب مرجع دربارۀ تاریخ نگاری اسلامی/ محدثه ملکی

مرور شکاف و پیوندهای میان جغرافی و تاریخ/ سید محمدحسین محمدی

نقد آثار مورخان

رسالت التاریخ نادرشاه/ مسعود عرفانیان

ثعالبی راوی اخبار ملوک پارسی/ نازنین تمری

دیدگاه

جایی که همه مثل هم فکر می‌کنند، کسی فکر نمی‌کند/ گفتگو با حجت الله جودکی، دکتر حسن حضرتی و دکتر زهیر صیامیان

اصول سنج نامه نویسی یا شیوۀ نگارش مقالات نقد و بررسی کتاب/ محمدابراهیم باسط

رویکرد قرآن در نقد و انتقاد/ حجت الله جودکی

ناشران تاریخ در بوتۀ نقد

از پژوهش تا نشر/ سیاوش شوهانی

کتاب‌شناسی موضوعی

گزیدۀ منبع‌شناسی توصیفی تاریخ شهر و مناسبات شهرنشینی در ایران(۱)/ زهرا سکندری

منبع‌شناسی پژوهش در تاریخ بلوچستان در دورۀ قاجار/ عبدالودود سپاهی

فهرست و چکیدۀ انگلیسی

فصلنامۀ نقد کتاب تاریخ

صاحب امتیاز: مؤسسۀ خانۀ کتاب

مدیرعامل خانۀ کتاب: مجید غلامی جلیسه

سردبیر: حبیب الله اسماعیلی 

۸- انتشار دومین شماره نیمسال نامه مطالعات تاریخ و تمدن ملل اسلامی

دومین شماره نیمسال نامه مطالعات تاریخ و تمدن ملل اسلامی

مقالات پژوهشی این شماره شامل:

۱- رودهای اصلی خوزستان از نگاه جغرافی‌نگاران مسلمان/ دکتر فاطمه احمدوند

۲- دزدی دریایی و راه‌های مقابله با آن در اقیانوس هند: از قرن اول تا هشتم هجری قمری/ دکتر علیرضا اشتری تفرشی و بتول عباسی

۳- نبرد غجدوان و مناسبات قدرت در ماوراءالنهر/ دکتر عبداله متولی و علی زارعی 

۴- مطالعه تطبیقی غلام‌داری در تشکیلات نظامی عثمانی و صفوی/ دکتر سیدجمال موسوی و طاهر بابایی

۵- علم‌الحیل در طبقه‌بندی علوم در اسلام: پژوهش و بررسی فواره‌ها/ دکتر علی غفرانی، دکتر ایرج نیک‌سرشت و سعید نظری

۶- حصار و کارکردهای آن در دوره اسلامی/ محمد نورمحمدی نجف‌آبادی و حسین بیاتلو 

۹- المکاتبات المکیه

به گزارش بساتین، هفتمین جلد از مجموعه کتاب‌های «ذخائر الحرمین الشریفین» دربردارندۀ یکصد نامۀ ادیبانه و تاریخی است که توسط حسین واثقی تألیف شده است.

کتاب المکاتبات المکیه

محتوای یکصدنامه عبارت است از: نامه‌های دوستانه، روابط ادبی بین دو طرف، سفارش برای افراد خاصی که عازم حج بودند تا در مکه نسبت به آنها خدمات ویژه انجام شود، سفارش برای افرادی خاص از مکه تا دولت صفوی به آنها کمک کند، قراردادهای منعقدشده بین ایران و حاکمان مکه، احسا و بصره مربوط به کاروان حجاج ایران، روابط سیاسی بین ایران و مکه، هدایایی که از سوی دولت ایران برای حاکمان یا ساکنان مکه ارسال می‌شد، سفارش اکید دربارۀ خدمت به حجاج عموما و حجاج ایران خصوصا، بستن یا گشودن برخی راه‌های حج، طلب کردن اسب عربی برای سلطان ایران، روابط مکه با حکومت شیعی قطب‌شاهیان در حیدرآباد هند، فرمان‌های خلیفۀ عباسی برای ریاست حجاج توسط سید مرتضی و سید رشی و پدرشان و آگاهی‌هایی راجع به امیران حج اصلی و فرعی و برخی امرای حج شیعی، و تشویق مسلمانان به یاری کردن پروژه راه‌آهن شام تا حجاز.

این نامه‌ها از شصت مجموعۀ خطی برگزیده شده و در نُه فصل به این ترتیب سامان یافته است:

فصل اول ـ ۴۰ نامه دربردارد که بین رجال دولت صفوی، و حاکمان و علمای مکه مبادله شده است.

فصل دوم ـ حاوی ۵ نامه به زبان فارسی است به حاکمان مکه و بغداد و مصر.

فصل سوم ـ مشتمل بر ۲ نامه از سلاطین عثمانی به فرمانروایان مکه است.

فصل چهارم ـ دربردارندۀ ۱۲ نامه از سوی صفویان و دیگران، به برخی حاکمان شیعی و سنی احسا و بصره است دربارۀ کاروان‌های حج ایرانی که از آن سرزمین عبور می‌کردند.

فصل پنجم ـ حاوی ۳ نامه از سوی رجال ایران و عراق به سادات مدینه، و ۱ نامه از سوی سادات حسینی مدینه به فرمانروای بنگال است.

فصل ششم ـ مشتمل بر دو نامه از دولت قاجار به امیر سعود حاکم نجد و حجاز است.

فصل هفتم ـ دربردارندۀ فرمان‌های خلیفۀ عباسی به سید رضی و سید مرتضی و پدرشان، دربارۀ ریاست حجاج جهان اسلام، و آگاهی‌هایی درباره رؤسای قافله‌های اصلی و فرعی حج می‌باشد.

فصل هشتم ـ حاوی ۲۲ نامه متبادله بین میرزا نظام‌الدین احمد شیرازی مکی از رجال دولت شیعی قطب‌شاهیان در حیدرآباد هند و دانشمندان مکه مکرمه است.

فصل نهم ـ ۱۰ نامه آمده بدین قرار: سه نامه متبادله بین برخی رجال تبریز و نایب‌الحرم مکه. سه نامه که بین شیخ محمد بن عبدالوهاب همدانی از علمای کاظمین و شریف مکه رد و بدل شده است.

برای هر نامه، در آغاز شناسنامه‌ای آمده است که این نامه از چه کسی و به سوی چه کسی است و نیز انشاکنندۀ ‌نامه، تاریخ نامه، و مصادر خطی که این نامه در آن آمده، ذکر شده است.

این کتاب توسط مؤلف چاپ و منتشر شده است.

۱۰- داعش هشت‌‌هزار کتاب خطی را سوزاند

به گزارش لیزنا، گروه تروریستی داعش هشت‌هزار کتاب کمیاب و اثر خطی را در شهر موصل به آتش کشید. در این زمینه یک منبع محلی در استان نینوا به سومریه نیوز خبر داد که افراد مسلح داعشی با حمله به کتابخانۀ مرکزی شهر موصل هشت‌هزار کتاب کمیاب و اثر خطی گرانبها را سوزاندند.

این آثار جزء قدیمی‌ترین آثار مکتوب در عراق به‌شمار می‌آمدند که در کتابخانۀ فیصلیه نگهداری می‌شدند و با وجود تلاش برخی از اهالی شهر موصل برای جلوگیری از سوزانده شدن این کتب، نتوانستند جلوی اقدام داعشی‌ها را بگیرند.  

۱۱- میراث مکتوب علوم و فنون در تمدن دورۀ اسلامی در ۱۴ جلد منتشر شده است.

به گزارش بساتین، فهرست توصیفی دست‌نوشته‌های تمدن دورۀ اسلامی در علوم و فنون مختلف گردآوری و طبقه‌بندی‌شده و این مجموعه‌‌ها که بالغ بر چهارده عنوان ارزشمند هستند عناوین و مجلدات زیر را شامل می‌شود:

۱ـ میراث مکتوب علم کشاورزی در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۲ـ میراث مکتوب علم حیوان‌شناسی و دامپزشکی در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۳ـ میراث مکتوب علوم صنایع در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۴ـ میراث مکتوب علم کیمیا و علوم وابسته در تمدن دورۀ اسلامی، در ۳ جلد.

۵ـ میراث مکتوب علم جغرافیا در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۶ـ میراث مکتوب دایره‌المعارف‌ها و چنددانشی‌ها در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۷ـ میراث مکتوب علم پزشکی در تمدن دورۀ اسلامی، در ۶ جلد.

۸ـ میراث مکتوب خوشنویسی و مرقعات در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۹ـ میراث مکتوب سفرنامه‌ها در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

 ۱۰ـ میراث مکتوب آشپزی و شناخت غذاها در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۱۱ـ میراث مکتوب علم ریاضیات و حساب در تمدن دورۀ اسلامی، در ۴ جلد.

۱۲ـ میراث مکتوب علم نجوم در تمدن دورۀ اسلامی، در ۵ جلد.

۱۳ـ میراث مکتوب علم موسیقی در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

۱۴ـ میراث مکتوب علم طبیعیات در تمدن دورۀ اسلامی، در ۱ جلد.

این کتاب به اهتمام یوسف بیگ باباپور و با مقدمۀ دکتر حمید میرزاده و پیش‌گفتار دکتر باقر لاریجانی از سوی دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شده است.

۱۲- «طبری‌پژوهی» نگاشتۀ دکتر محمدحسین ساکت منتشر شد

محمدحسین ساکت

محمدحسین ساکت

به گزارش کتابخانۀ مجلس، فهرست مقالات که در دو دفتر نگارش یافته به این قرار است:

دفتر یکم

سخن ویراستار

بخش یکم: زیست‌نگاری و نگاشته‌ها

دانش‌اندوزی طبری/ کلود ژیّو/ محمدحسین ساکت

آثار طبری/ کلود ژیّو/ سید محمدحسین مرعشی، مینو قلی‌زاده رجایی

طبری و میراث او از نگاه بهار/ اسماعیل باغستانی

بخش دوم: نگرش‌های تاریخی

طبری و خواجه رشید (همسنجی آن دو در تاریخ‌نگاری)/ پرویز اذکایی (سپیتمان)

آیا تاریخ طبری تاریخ است یا نقل‌کننده حوادث؟/ سید عبدالله انوار

بازاندیشی در میراث تاریخ‌نگاری قرون اولیه اسلامی، طرح‌واره تفسیری طبری در بازنمایی خلافت عباسی از هارون تا مأمون در تاریخ الرسل و الملوک/ زهیر صیامیان گرجی

دو مورخ مسلمان دوران پیشانوین، مشکلات و فرصت‌های نهفته در ارائه‌ آنان به دوران جدید/ مارشال جی ـ اس هاجسن/ حسن چیذری

بخش سوم:‌ تفسیر و تأویل

جایگاه تفسیر طبری در میان تفاسیر اسلامی/ محمدعلی مهدوی‌راد

جایگاه تأویل در تفسیر جامع‌البیان طبری/ سید محمدعلی ایازی

از دید دانش هرمنوتیک جدید: نیّت مؤلف در تفسیر‌های طبری و غزالی از آیه‌ ۲۴ سوره نور/ اورلیکا مارتنسون/ سعید عدالت‌نژاد

تفسیر بزرگ و نکاتی درباره‌ دیباچه آن/ علی صفری آققلعه

ترجمه‌ تفسیر طبری: ترجمه یا اقتباس؟/ الهه رجبی‌فر

روایات صادقین (علیهما‌السلام) در قدیم‌ترین تفاسیر اهل سنت/ مرتضی کریمی‌نیا

نگاهی به برخی از دشواری‌های تصحیح  ترجمۀ تفسیر طبری/ فریبا شکوهی

بخش چهارم: نگره‌های حقوقی/ فقهی/ اصولی

مذهب جریری، پاره‌ای از نگرش‌های حقوقی طبری و پایگاه او در اختلاف‌شناسی/ محمدحسین ساکت

البیان عن اصول الاحکام محمد بن جریر طبری و گونه اصول فقه در سده‌ سوم/ نهم بغداد/ دوین جی. استیوارت/ محمدحسین ساکت

نقد اروپایی حدیث (حدیث و فقه اسلامی از منظر خاورشناسان)/ نوئل جی. کولسون/ حسین بادامچی

بخش پنجم: مباحث ادبی

امثال در تاریخ طبری/ سلمان ساکت‌

اشعار عصر جاهلی در تاریخ طبری/ ستار عودی

تفسیر و شعر جاهلی/ لیلی توفیق العمری/ محمدحسین ساکت

واژگان دخیل از زبان‌های گوناگون در قرآن از نگاه طبری/ دکتر سعد محمد الکردی/ علی علی‌محمدی

بررسی تعاقب حروف در جامع البیان/ دکتر اشرف احمد حافظ عبد السمیع/ علی علی‌محمدی

اهمیت شاهد نحوی در تفسیر قرآن کریم/ دکتر خضر روبحی/ علی علی‌محمدی

بخش ششم: ایران باستان

نکته‌هایی درباره گزارش طبری از زردشت/ عسکر بهرامی

گزارش طبری از برخی از عناوین و القاب عصر ساسانی/ محمود جعفری دهقی

نگاهی دوباره بر اهمیت تاریخ ساسانیان طبری: یک مطالعه‌ تطبیقی/ محمدتقی ایمان‌پور

ارزیابی تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان نوشته‌ تئودور نولدکه/ عرفان شهید/ مرتضی هاشمی‌پور

استدراکات شاپور شهبازی بر تعلیقات نولدکه بر بخش ساسانیان تاریخ طبری/ اسماعیل

باغستانی

بنیادهای خیریه: یکسانی روایت طبری و مادیان هزاردادستان/ ماریا ماتسوخ/ حسین بادامچی

بخش هفتم: جهان باستان و پیش از اسلام

سرچشمه‌های تاریخ ایران و روم/ جواد علی/ محمدحسین ساکت

سرچشمه‌های تاریخ تازیان پیش از اسلام/ جواد علی/ محمدحسین ساکت

سرچشمه‌های تاریخ طبری (کلیات)/ جواد علی/ سعید زعفرانی‌زاده

اسرائیلات، اسطوره و دروغ‌بافی‌نگاری: وَهْب بن مُنبِّه و خوانش‌های صدر اسلام از هبوط آدم و حوّا/ میخائیل پرگیل/ محمدحسین ساکت، محمدرضا متوسلی

دفتر دوم

بخش هشتم: جهانِ اسلام

طبری درباره اصحاب پیامبر/ عبدالقادر طیب/ نورالدین اللهدینی

منابع مکتوب واقعه‌ عاشورا در تاریخ طبری و مقایسه آن با مقاتل‌الطالبیین/ سعید شفیعی خوزانی

سیره‌ پیامبر/ جواد علی/ محمدحسین ساکت

سرچشمه‌های تاریخ خلافت/ جواد علی/ محمدحسین ساکت

دیدگاه طبری درباره‌ پیدایش قرمطیان/ رضا رضازاده لنگرودی

دیلم و دیلمیان در تاریخ طبری/ محمدحسین شمسایی

طبری و پیوندهای خارجی دولت اسلامی/ عبدالهادی التازی/ محمدحسین ساکت

بخش نهم: نگاه‌های سیاسی/ اجتماعی/ علمی

«اقتصاد این است، ای نادان»!/ اولریکا مارتنسون/ محمدرضا متوسلی

رُستنی‌ها در تاریخ طبری/ محمدحسن ابریشمی

ستاره نگردد مگر بر زیان (اشاره‌ای تحلیلی به برخوردهای ایران و عرب در صدر اسلام)/ محمدرضا راشد محصّل

بخش دهم: داستان‌های تاریخی و بوطیقایی

شهادت امام حسین[ع]: فاجعه‌ تاریخی/ بواز شوشان/ محمدحسین ساکت، محمدرضا متوسلی

بررسی رویکرد طبری به قصص در دو کتاب تاریخ و تفسیر/ فرامرز حاج منوچهری

ذهن و زبان، دست و توان طبری/ بواز شوشان/ محمدحسین ساکت، محمدرضا متوسلی

قتل عثمان: دیدگاه‌ها و نقش طبری/ بواز شوشان/ محمدحسین ساکت، محمدرضا متوسلی

بخش یازدهم: اندیشه‌های کلامی و اعتقادی

ترجمه‌ التبصیر فی معالم‌الدین/ محمّد بن جریر طبری/ محمّد باهر

شیعی‌اِنگاریِ طَبَری/ جویا جهانبخش

گزارشی کوتاه از رساله‌ نصوص الرِدّه فی تاریخ الطبری/ کریم اشراق

تقریر ایمان طبری/ دومینیک سوردل/ سیدمحمدحسین مرعشی، مینو قلیزاده رجایی

صریح‌السنه/ محمّد بن جریر طبری/ محمّد باهر

بخش دوازدهم: طبری و تاریخ بلعمی

روایت بلعمی از تاریخ صدر اسلام/ التون ال. دانیل/ مهدی علیائی مقدم

ای بسا شهرت که بی‌اصل اوفتاد/ بهاءالدین خرمشاهی

بخش سیزدهم: خاورشناسان

برنامه‌ نشر تاریخ طبری/ میخائیل یان دخویه/ محمدحسین ساکت

نیم‌نگاهی به آثار طبری به زبان‌های اروپایی، برخی از پژوهش‌ها درباره‌ طبری و آثار او/ سید محمدحسین مرعشی

اختلاف‌الفقهاء طبری/ کلود ژیّو/ محمود بهفروزی

ترجمه انگلیسی تاریخ طبری در آینه‌ نقد و بررسی/ محمدحسین ساکت

بخش چهاردهم: کتاب‌شناسی و نسخه‌پژوهی

فهرست نسخه‌های خطی ترجمه‌ تاریخ طبری معروف به تاریخ بلعمی موجود در کتابخانه‌های ایران/ جمشید کیانفر

دست‌نگاشت‌ها و ویرایش‌های بلعمی از ترجمه‌‌های تاریخ طبری/ التون ال. دانیل/ محمدرضا متوسلی، محمدحسین ساکت

پیوست: فهرست مشروح دست‌نگاشت‌های بلعمی/ التون ال. دانیل/ محمدحسین ساکت

افزوده‌ها و اصلاحات بر مقاله‌ «فهرست مشروح دست‌نگاشت‌های بلعمی دانیل»/ اندریو پیکاک/ محمدحسین ساکت

میراث دست‌نگاشتی سده‌های میانه و ترجمه‌ بلعمی از تاریخ طبری/ اندریو پیکاک/ محمدحسین ساکت

کتاب‌شناسی محمّد بن جریر طبری/ پوران زینالی

فهرست تفصیلی مطالب کتاب

مقدمۀ انگلیسی

چکیدۀ مقالات به انگلیسی

۱۳- نقد کتاب «مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر»

مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر

به گزارش خبرگزاری مهر، سی‌ویکمین نشست خانۀ نقد کتاب به نقد و بررسی کتاب «مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر» اختصاص داده شد. این نشست با حضور  حسین چیت‌فروش، حسین دهباشی و حبیب‌اله اسماعیلی برگزار می‌شود.

این مراسم یکشنبه ۱۰ اسفند ساعت ۱۶ تا ۱۸ در خانۀ نقد واقع در سرای اهل قلم به نشانی تهران، خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر، پلاک ۲، طبقه همکف برگزار می‌شود.

۱۴- انتشار کتاب «ایران: شهرها، مسیرها، کاروانسراها» در ایتالیا

کتاب ایران- شهرها مسیرها کاروانسراها

به نقل از ادارۀ‌ کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، موضوع این کتاب دو زبانۀ فارسی ـ ایتالیایی معرفی برخی کاروانسراهای ایرانی و چشم‌اندازهای احیا، مرمت و کاربری‌های نوین آنهاست که در ۲۶۳ صفحۀ مصوّر رنگی حاوی ده‌ها قطعه نقشه، عکس و طرح در ابتدای سال ۲۰۱۵م توسط انتشارات EDILSTAMPA  شهر رم چاپ و به علاقه‌مندان مطالعات تخصصی معماری ایران عرضه شده است.

این اثر که نویسندگان آن الساندرا دچزاریس، لئورا ولریا فرتی و حسن اصانلو بوده‌اند ماحصل سفرهای تحقیقاتی گروه‌های دانشگاهی معماری دانشگاه ساپینزا شهر رم به ایران و همکاری علمی و برگزاری کارگاه‌های آموزشی ایشان با دانشگاه سوره و مؤسسۀ آموزش عالی علاء‌الدوله سمنانی گرمسار بوده که رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا نیز در ویراستاری متون و  چاپ آن مشارکت نموده است.

در معرفی این اثر علمی قربانعلی پورمرجان، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا، کارلو چرتی وابستۀ فرهنگی سفارت ایتالیا در ایران، جووانی ماریا ویانلو، رئیس دفتر روابط بین‌الملل دانشگاه ساپینزا شهر رم، پیر اوستیلو روسی، مدیر گروه DiAP در ابتدای کتاب مقالاتی ارائه کرده‌اند و الساندرا دچزاریس و حسن اصانلو مقدمۀ کتاب را نگاشته‌‌اند.

۱۵- هفتاد کتیبۀ اورارتویی ترجمۀ جدید شدند

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا( به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، بیست‌وسومین نشست علمی موزۀ ملی ایران با موضوع «کتیبه‌های اورارتویی موزه ملی ایران» چهارشنبه ۶ اسفندماه برگزار شد.

مریم دارا، استادیار پژوهشکدۀ زبان‌شناسی، متون و کتیبه‌های پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: طرح موضوع «کتیبه‌های اورارتویی موزه ملی ایران» به منظور انجام دادن پژوهشی با عنوان «قرائت و ترجمۀ جدیدی از تمامی کتیبه‌های اورارتویی ایران از زبان و خط اورارتویی به فارسی» انجام شد.

به گفتۀ وی، این پژوهش همراه تمامی آواها، تفاسیر گوناگون قدیمی و جدید و همچنین دیدگاه‌های پژوهشگر دربارۀ هر کتیبه و قرائت و ترجمۀ آنها و بررسی تاریخی ـ فرهنگی کتیبه‌ها همراه بوده است.

این استاد زبان‌شناسی افزود: برخی از مطالعات انجام‌شده در زمینۀ اجرای این طرح در موزۀ ملی ایران انجام شده است. حدود ۱۷۰۰ کتیبه تا کنون از اورارتوها شناسایی شده که بیش از هفتاد کتیبه در ایران به‌دست آمده است.

دارا ضمن معرفی کوتاهی از تاریخ فرهنگ اورارتوها، دربارۀ سنگ‌نوشته‌هایی از بسطام که یکی از آنها در تالار ایران باستان نمایش داده می‌شود، استل مرگه کاروان، سنگ‌نوشتۀ قلاتگاه، سنگ‌نوشتۀ سیاه‌چشمه، الواح کوچک بسطام، سفال‌نوشته‌ها، گوی‌ها و اثر مهرهای اورارتویی در ایران که در مجموعۀ موزۀ ملی ایران نگهداری می‌شوند سخن گفت. به گفتۀ وی، کتیبه‌های اورارتویی ایران شامل سنگ‌نوشته، صخره‌نوشته، فلز نوشته، لوح، سفال‌نوشته، جای مهر و گوی هستند و موزۀ ایران باستان از جمله موزه‌های جهان است که کتیبه‌های اورارتویی در آنها نگهداری می‌شود. اورارتوها از حدود قرن نهم تا هفتم قبل از میلاد در محدودۀ سواحل میان سه دریاچۀ ارومیۀ ایران، سوان ارمنستان و وان ترکیه حکومت می‌کردند. این پادشاهی با قدرت گرفتن به نواحی دیگر مانند شرق دریاچۀ ارومیه و شمال غرب دریاچه وان نیز گسترش یافت. آثاری که از این اقوام باقی مانده عمدتا از استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی به دست آمده است. اورارتوها در مدت حکومت خود از زبان آشوری و اورارتویی و همچنین خط میخی و هیروگلیف استفاده می‌کردند و زبانشان هم‌خانوادۀ زبان حوری بود.

۱۶- چهل چکیده از سوی اعضای کمیته علمی ششمین همایش تاریخ مجلس مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است

به گزارش روابط عمومی و امور فرهنگی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، دکتر علی ططری، دبیر علمی ششمین همایش تاریخ مجلس، با اعلام این خبر گفت: تا روز ۳۰ بهمن‌ماه ۱۳۹۳ چهل چکیده توسط اعضای کمیته علمی همایش تاریخ مجلس بررسی و تأیید شد.

وی افزود: از بیشترین موضوعاتی که در همایش امسال تاکنون مورد توجه قرار گرفته است می‌توان به این موارد اشاره کرد: کاپیتولاسیون، اصلاحات ارضی و تبعات آن، عملکرد نمایندگان مختلف ادوار بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملی، آغاز نهضت امام خمینی، حضور زنان در عرصۀ انتخابات، بررسی برخی قوانین مصوّب این دو دوره، همچنین دیدگاه مجلس در مواردی همچون سیاست خارجی، اقتصاد، صنعت و کشاورزی و… .

ططری در پایان گفت: در چکیده‌هایی که تاکنون به دبیرخانۀ همایش ارسال شده این نکته حائز اهمیت است که تنوع موضوعات مورد توجه پژوهشگران در همایش ششم چشمگیر است و در وضعیت بسیار مناسبی قرار دارد؛ به طوری که اغلب مسائل مهم این دورۀ زمانی از حیات مجلس شورا از نگاه تیزبین پژوهشگران مستور نمانده و مورد توجه قرار گرفته است؛ ازاین‌رو امیدواریم این روند تا پایان همایش ششم ادامه یابد.


پاسخ دهید