تصاویر عثمانی(۳): صولاق

صولاق‌ها محافظان سلطان عثمانی بودند که جزء صنوف نظامی به‌شمار می‌آمدند و اورته‌های ۶۰ تا ۶۳ ینی‌چریان را در اختیار داشتند. اینان از گروه‌های پیاده‌نظام به‌شمار می‌آمدند و تنها فرماندۀ آنان که صولاق‌باشی نام داشت حق سوار شدن بر اسب را داشت.[۱]  گروهی از اینان که بیشترین تقرب را به سلطان عثمانی داشتند جزء دستۀ رکاب همایون  بودند و صولاق‌های خاصه نام گرفته بودند. شمار صولاق‌های رکاب همایون که سلطان را هنگام حرکت به سوی شکارگاه یا جنگ همراهی می کردند، ۸ نفر تا ۲۰ نفر ذکر کرده‌اند.[۲]  

گرچه تشکیلات ینی‌چریان در دورۀ سلاطین نخستین عثمانی بنیان نهاده شد، عنوان صولاق برای نخستین‌بار با چنین وظیفه‌ای در دورۀ بایزید اول ملقب به ایلدریم ذکر شده است.[۳]  با وجود این، نام فرماندۀ آنان در قانون‌نامۀ محمد فاتح با ذکر رتبه آورده شده است.[۴] 

صولاق‌ها از میان بهترین شمشیرزنان ینی‌چری انتخاب می‌شدند و بر اساس قانون اورته‌های صولاق‌ها، سن آنان نباید بیش از ۲۵ سال می‌بود. در انتخاب آنان، علاوه بر مهارت نظامی‌گری به معیارهایی مانند قد مناسب، خانواده شناخته‌شده، عدم ضعف بدنی، نداشتن ریش تنک (کوسه نبودن) و نداشتن چشمان آبی توجه می‌شد.[۵] 

در ریزنگاره‌های به‌جای‌مانده، صولاق‌ها با خفتان‌های رنگارنگ، پیراهن سفید و کلاه پردار تصویر شده‌اند. وجود چنین کلاهی آنان را در کنار سلطان برجسته می‌کرد و همواره مورد توجه سیاحانی که از سپاه سلطان بازدید می‌کردند قرار می‌گرفتند.[۶] 

در دربار عثمانی «صولاق»‌ها به نوعی وظیفۀ درباری ـ نظامی را ایفا می‌کردند. اینان در حضر و سفر مأمور محافظت از سلطان بودند.[۷]  دستۀ صولاق‌های عثمانی از لحاظ وظایف تا حدود زیادی با قورچیان محافظ شاه صفوی و دستۀ جزایریان شباهت داشتند.

هنگام چینش لشگر در نبرد، در قلب یا مرکز هلال، فرماندۀ لشگر (سلطان/ وزیر اعظم/ …) قرار می‌گرفت و ینی‌چریان، مقابل فرمانده صف‌آرایی می‌کردند و بین آنها و فرمانده، بیرق‌های سلطانی قرار داشت. در سمت راست فرمانده، وزیرها (مشاوران وزیر اعظم که با نام وزرای قبه نیز شناخته می‌شدند) و در سمت چپ، قاضی عسکرها قرار داشتند. صولاق‌ها در چپ و راست فرمانده موضع می‌گرفتند.[۸] 

در سال ۱۲۴۵ق/ ۱۸۲۹م تشکیلات صولاق‌ها برچیده شد و به جای آن «خدمۀ رکاب همایون» قرار گرفت.

solak

صولاق

solak1

صولاق1

صولاق

soulak

soulak bachi

solax-bachi

برای مطالعۀ بخش اول، دوم، چهارم و پنجم این مطلب بر لینک های زیر کلیک کنید:

تصاویر عثمانی(۱): ینی‌چریان

تصاویر عثمانی(۲): خمپاره‌چی/ خمبره‌جی

تصاویر عثمانی(۴): چاوش

آتیش داری؟ (تصاویر عثمانی ۵: چپق)

مطالب مرتبط:

جامعۀ مدنی در امپراتوری عثمانی

تسنن دوازده امامی در نسخه های خطی دوره عثمانی

مجموعه مقالات اجلاس صدمین سالگرد مشروطه دوم عثمانی

معرفی کتاب«ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم»

اختیارات مجلس در قوانین اساسی مشروطه ایران و عثمانی

مقایسۀ اختیارات سلطان در مشروطه ایران و عثمانی

ایران در تاریخ‌نگاری عثمانی و ترکیه

گزارش سفیر عثمانی از مشروطه در ایران

هویت عثمانی: ترک، مسلمان یا رومی؟

اروپا در سفرنامه های عثمانی

امپراتوری عثمانی (عصر متقدم ۱۳۰۰ تا ۱۶۰۰)

گفتگوی «پیشینه» با دکتر حسن حضرتی به بهانه برگزیده شدن کتاب «مشروطه عثمانی»

فیلم های مرتبط:

مقدمات اتحاد عثمانی و آلمان در جنگ جهانی اول(فیلم)

فیلمی کمتر دیده‌شده از خلیفۀ عثمانی

فیلمی از عثمانیان در دهه ۱۹۱۰

تصاویر مرتبط: 

محافظت از گنجینه‌های تاریخی امپراتوری عثمانی

سکه‌های عثمانی

تظاهرات ترک‌های جوان در استانبول

سند:

پوستری از سلاطین عثمانی

پی‌نوشت‌ها:

[۱]Uzunçarşılıl, kapukulu ocakları, vol 1, p 218

[۲]Uzunçarşılıl, saray teşkilatı, p 447

 [۳]تواریخ ال عثمان، مجهول المولف، ص ۳۵

 [۴]قانون نامه منسوب به محمدفاتح، ص ۱۷

[۵]Ertuğ, p 368

[۶]İdem, p 369

  [۷]شوکت، ج۱، ص ۷۴؛

[۸]Uzunçarşılı, kapukulu ocakları, vol 1, p 218; pakalın, vol 3, p 256.

[۹]Uzunçarşılı, kapukulu ocakları, vol 2, p 256.


2 پاسخ به “تصاویر عثمانی(۳): صولاق”

  1. سعيد می‌گه:

    مبنا قرار دادن عقل و خرد در مواردی از ضروریات میباشد . بعضی از این نقاشیهای بی اساس تصویر افراد میانسال هستند . بقیه هم به هر چیزی شباهت دارند جز به افرادی با توانمندی نظامی . بیشتر شبیه افرادی دلقک و بادبزن به دست میباشند . معلوم است دروغ پردازانی این نقاشیهای بی اساس را به عنوان سند تاریخی به خورد خلق الله دادند و ظاهرا ما هم باید عقلمان را تعطیل کرده و این قصه ها و اسناد بی اساس شان را باور نماییم

    • بابایی می‌گه:

      با سلام خدمت شما دوست گرامی
      با توجه به اینکه بنده صلاح نمیدانستم به کسانی که در برخی مباحث کمترین اطلاعی ندارند، پاسخ دهم، اما به درخواست دوستان «پیشینه کار» نکاتی چند خدمتتان عارض می شوم.
      نخست اینکه من وکیل مدافع عثمانیان نیستم، تنها برخی مطالب بدیهی را که شما گویا از آن بی خبرید متذکر می شوم.
      دودیگر که فرموده اید به کار بستن عقل و خرد در مواردی از ضروریات است! ما معتقدیم در همه موارد باید به کار بست مگر در جایی خرد راه به جایی نبرد.
      دیگر اینکه بیان نقاشیهای بی اساس ترکیب ابداعی شما بود و در جایی ندیده بودم. به هر روی لابد تعریفی برای خود دارید.
      دیگر اینکه، شما از میانسال بودن افراد تصویر شده به این همه نتایج رسیده اید؟ و اینکه چه اشکالی دارد دلقکها و بادبزن به دست های شهر شما با صولاقهای عثمانی تشابه دارند؟
      برادر گرامی اگر شما اندکی معلومات داشتید فقط اندکی، می دانستید که غالب تصاویر به جای مانده از دوره عثمانی شامل دو سده متاخر است. می دانم که نمیدانید در این دوران سازمان نظامی عثمانی چگونه بوده است. می دانم که نمیدانید در این دوران کمتر نبردی بود و اگر بود سردار اکرم که فرماندهی را به عهده داشت یا فرمانده محلی بود و یا وزیر اعظم. اگر همین اندازه می دانستید شاید پی می بردید که در این دوران صولاقها دیگر ایفاگر وظایف نظامی نیستند و تنها عناصری درباری به شمار می آمدند. با این توضیح بحث سن و سال صولاق (به ویژه صولاق باشی) حل می شود، اگر می دانستید. درباب نوع پوشش هم اگر می دانستید که نمی دانید، در عثمانی برای هر صاحب منصب پوشش خاص با ظرافت ویژه انتخاب و بر رعایت شکل آن تاکید می شد. تصاویر هم منحصر به منابع نگاشته شده ترکان عثمانی نیست بلکه بسیاری حاصل تصویرگری سیاحان اروپایی است.
      در پایان نیز عارضم که لا ادری نصف العلم. و تنها خدا میداند چه کسی از روی خرد صحبت می کند.

پاسخ دهید