اسنادی محرمانه از جنگ تحمیلی

۳۱ شهریور ۱۳۵۹ رژیم بعثی عراق با برنامه و تصمیم قبلی و با هدف برانداختن نظام نوپای جمهوری اسلامی جنگی تمام‌عیار را آغاز کرد. اکنون که در سی و پنجمین سالگرد این نبرد تحمیل شده هستیم، درگاه پیشینه به مناسبت هفتۀ دفاع مقدس تعدادی از اسناد مربوط به این نبرد را که جناب آقای رضا صفری زحمت تهیۀ آنها را به عهده داشته اند تقدیمتان می کند.

۳۱ شهریور ۱۳۵۹ رژیم بعثی عراق با برنامه و تصمیم قبلی و با هدف برانداختن نظام نوپای جمهوری اسلامی جنگی تمام‌عیار را آغاز کرد. در سطح جهانی نیز این تجاوز مورد حمایت آشکار و پنهان ابرقدرت‌ها قرار گرفت. در این میان، امریکا و دیگر کشورها همچون شوروی، انگلیس، فرانسه نیز سیاست‌های خود را در حمایت از عراق به اجرا گذاشتند.

این جنگ تحمیلی با حملۀ هوایی عراق به چند فرودگاه ایران و تجاوز زمینی ارتش آن کشور به شهرهای غرب و جنوب کشورمان، در سحرگاه ۳۱ شهریور آن سال آغاز شد. در این میان، ارتش عراق در ماه‌های نخست تجاوز، چند شهر مرزی را تصرف کرد. اما با فرمان امام‌خمینی (ره) مبنی بر حضور گستردۀ قشرهای مختلف در جبهه‌های جنگ برای یاری رزمندگان، ایران به‌تدریج ابتکار عمل را به‌دست گرفت و با اجرای چند عملیات موفق، همچون بیت‌المقدس، طریق‌القدس، فتح‌المبین، والفجر ۸، کربلای ۵ و… نه تنها دشمن تجاوزگر را از خاک خود بیرون راند، بلکه موفق به پیشروی‌های چشمگیر و مهمی در داخل خاک عراق شد.

در این میان، قدرت‌های بزرگ برای جلوگیری از شکست ارتش عراق و تقویت آن، از هیچ‌گونه کمک جنگ‌افزاری، اقتصادی و سیاسی به آن دریغ نکردند. فرانسه، شوروی و انگلستان در صدر فهرست صادرکنندگان سلاح به عراق قرار داشتند. همچنین آلمان تأمین‌کنندۀ عمدۀ جنگ‌افزارهای شیمیایی عراق بود. دولت‌های عرب منطقه و حاشیۀ خلیج فارس نیز تأمین نیازهای نفتی، مالی و ترابری عراق را بر عهده داشتند. این کمک‌های گسترده در حالی صورت می‌گرفت که ایران تحریم تسلیحاتی و حتی در زمینۀ تأمین نیازهای اولیۀ دفاعی، به شدت در تنگنا بود.

ابعاد و پیامدهای تلخ جنگ، فقط در مرزها و مناطق همجوار آنها خلاصه نشد، بلکه رژیم بعث عراق با استفاده از جنگ‌افزارهای ابرقدرت‌ها، خانه‌های مسکونی و مدارس را در بسیاری از شهرهای ایران، آماج حملات هوایی و موشکی قرار داد و هزاران نفر از مردم غیرنظامی را به شهادت رساند.

سرانجام، پس از هشت سال نبرد نابرابر با پذیرش قطعنامۀ ۵۹۸ از سوی ایران و اعلام سازمان ملل مبنی بر اینکه رژیم بعث عراق بوده که به خاک ایران تجاوز کرده است، حقانیت و مظلومیت جمهوری اسلامی ایران بر جهانیان آشکار شد.

گروه ارتباطات آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، نمایشگاهی مجازی را به همین مناسبت ایجاد کرده که شامل ۱۸ عنوان و در قالب ۲۲ برگ سند است. در اینجا نگاهی می‌اندازیم بر این اسناد که مرور برخی از آنها بعد از گذشت بیش از دو دهه از پایان جنگ تحمیلی، جالب توجه است.

سندی مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، افزایش توان رزمی پایگاه‌های سوم و چهارم شکاری نیروی هوایی، برای مقابله با تحرکات پایگاه‌های هوایی شعیبه و کوت عراق و درخواست اطلاع از آخرین تغییرات نیروهای عراقی و ابلاغ تعیین وضعیت آمادگی مناسب را نشان می‌دهد. شرح سند: (تاریخ سند ۴ خرداد ۱۳۵۹)

سندی مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارشی است دربارۀ استقرار نیروهای عراقی در مناطق مرزی خرمشهر و پرواز هلی‌کوپترهای آنها بر فراز مناطق یادشده و دستور برقراری تماس با مرزبانی عراق و پیگیری موضوع (تاریخ سند ۹ خرداد ۱۳۵۸).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، اطلاعیۀ ستاد مشترک ارتش دربارۀ عملیات موفقیت‌آمیز نیروی هوایی در داخل خاک عراق و لشکر ۹۲ زرهی در مناطق عملیاتی خرمشهر و شلمچه است (تاریخ سند ۱ مهر ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، دربارۀ استفادۀ نیروهای عراقی از گلولۀ شیمیایی برای حمله به قرارگاه گروهان ژ- مهران در شهرک اسلامیه است (تاریخ سند ۱۸ اسفند ۱۳۶۲).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، مربوط به فروش ۲۰۰ میلیون دلاری اسلحه و موشک توسط فرانسه به عراق است (تاریخ سند ۱۳ دی‌ماه ۱۳۶۱).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق مربوط به حضور نیروهای امریکایی در محل استقرار تانک و بالگردهای عراقی در روبروی هدان و تشکیل جلسه در کانی‌دانیل برای حمله به تأسیسات ایران است (تاریخ سند ۱۵ اردیبهشت ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به ئفاع مقدس

سند فوق، یاداشت‌ها، تصمیمات و ترفندهای مقامات امریکایی برای مقابله با انقلاب اسلامی است. (تاریخ سند ۲۱ دسامبر ۱۹۷۹ میلادی برابر با ۱۳ دی‌ماه ۱۳۵۸).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، طرح موضوع جنگ ایران و عراق در ضیافت نهار دبیرکل سازمان ملل متحد است (تاریخ سند ۲۳ سپتامبر ۱۹۸۰ میلادی برابر با ۱۴ مهرماه ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، درخواست تحقیق دربارۀ صحت و سقم خبر لنگر انداختن یک فروند کشتی امریکایی در بندر ام‌القصر عراق و تخلیۀ سلاح و مهمات در خاک آن کشور است (تاریخ سند ۵ مرداد ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارش ستاد عملیات جنوب از رخدادهای جنگ در خوزستان و پیشروی نیروهای ایران در شلمچه، درگیری شدید در دیگر مناطق و انهدام پالایشگاه آبادان است (تاریخ سند ۱ مهرماه ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارش محمد جهان‌آرا، فرماندۀ سپاه خرمشهر، از مقاومت‌ها، رشادت‌ها و جانفشانی‌های نیروهای سپاه پاسداران و میزان خسارت وارد آمده بر متجاوزان عراقی است (تاریخ سند ۲۱ شهریور ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، یادداشت اعتراض‌آمیز وزارت امور خارجه ایران به سفارت عراق دربارۀ روند رو به افزایش تجاوز مأموران مرزی آن کشور به خاک ایران و لزوم گزارش فوری سفارت به مقامات کشورش و قطع این گونه اقدام‌هاست (تاریخ سند ۲۱ اسفند ۱۳۵۸).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارشی از وضعیت جبهه‌های خرمشهر و آبادان است (تاریخ سند ۳ آبان ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، اخباری از تحرکات ارتش عراق و تحولات داخلی آن است (تاریخ سند ۲۹ خرداد ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، اخباری از فعالیت و اقدامات دولت عراق در مقابل پاسگاه مرزی طاووسیه است (تاریخ سند ۲۴ خرداد ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارشی درباره ساخت پایگاه هوایی در نزدیکی بصره و تحرکات و آماده‌باش ارتش عراق در مناطق مختلف است. (تاریخ سند ۳۱ فروردین ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارش فرماندۀ سپاه خرمشهر مبنی بر پیشروی نیروهای عراقی و احتمال سقوط آن شهر و اقدامات انجام‌شده است (تاریخ سند ۴ مهرماه ۱۳۵۹).

اسناد مربوط به دفاع مقدس

سند فوق، گزارشی دربارۀ فیلمبرداری مأموران عراقی از پاسگاه شلمچه است. (تاریخ سند ۲۵ تیرماه ۱۳۵۸).

 


پاسخ دهید